است كه در طول تاريخ بر عهده روحانيت نبوده است. در طول تاريخ از صدر اسلام تا كنون جمعيتهاى روحانيت اين طور حجتى كه بر آنها امروز تمام است، حجت بر آنها تمام نبوده است. در طول تاريخ يك همچو فرصتى براى هيچ كشورى پيدا نشده است؛ و اسلام به دست شما سپرده شده است و از شما مى‌خواهند حفظش را، به دست اين ملت سپرده شده است و از اين ملت مى‌خواهند حفظش را. شما در ارشادات، در توجه نداشتن به زرق و برق دنيا مهم توجه قلبى است. داشتن مال، داشتن خانه، داشتن چيز، اينش مهم نيست. مهم اين است كه قلب انسان را، قلب انسان را اينها تسخير كنند. اينكه مال‌اندوزى و ثروت‌اندوزى مذموم است براى اين است كه اين مال‌اندوزى و ثروت‌اندوزى و امثال اينها و زرق و برق دنيا دل انسان را مى‌كشاند به طرف غير خدا و از آن ضيافتهاى خدا محروم مى‌كند. بخواهيد دعوت خدا را به ضيافت اجابت كنيد و وارد بشويد در ضيافة اللَّه بدون اينكه قلبهاى خودتان را از اين دنيا منسلخ كنيد امكان ندارد. اولياى خدا آن چيزى كه پيششان مهم بود تهذيب نفس بود و دل كندن از غير خدا و توجه به خدا. تمام مفاسدى كه در عالم واقع مى‌شود از اين توجه به خود است در مقابل توجه به خدا. تمام كمالاتى كه براى اولياى خدا و انبياى خدا حاصل شده است از اين دل كندن از غير و بستن به اوست؛ و علامات اين مسائل در اعمال ماها ظاهر مى‌شود. علاوه بر اينكه، ما مسئوليت خودمان را، مسئوليت شخصى داريم، مسئوليت نوعى هم به عهده ماست، مسئوليت ملت هم به عهده ماست. همان طورى كه سوره «هود» به پيغمبر فرموده است كه‌ فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ‌، به شما هم مى‌گويد كه استقامت كنيد و از استقامت خودتان مردم را مستقيم كنيد. اگر مردم از ما خطا ببينند، و اگر چنانچه انصراف پيدا كنند از روحانيت براى خطاهاى بعض از ما، مسئوليت، مسئوليت شخصى نيست، مسئوليت اسلامى است، مسئوليت عمومى است.

شكست اسلام در صورت مهذب نبودن روحانيت‌

اگر ما خداى نخواسته، با اعمالمان طورى بكنيم كه اين ملت از ما جدا بشود و اين‌