غير آن كسى كه «دنُوّ» [١] پيدا كرده است بتواند فهم كند، ادراك كند، ذوب كند. يا همين جملاتى كه در اين مناجات بزرگ است و بعض جملات ديگرى كه در آن هست، مسائلى است كه به حسب ظاهر سهل است و واقعاً ممتنع است. رياضات بسيار مى‌خواهد تا انسان بتواند بفهمد كه ناجيته [با فتح تا] نه ناجيته [با ضم تا]، «ناجَيتَه» اين چى است؟ خدا با آدم مناجات مى‌كند، چى است مناجات؟ چه خواسته‌اند ائمه؟ اين از دعاهايى است كه من غير از اين دعا نديدم كه روايت شده است همه ائمه اين دعا را، اين مناجات را مى‌خواندند، اين دليل بر بزرگى اين مناجات است كه همه ائمه اين مناجات را مى‌خواندند. چى بوده است اين؟ بين آنها و خداى تبارك و تعالى چه مسائلى بوده است؟

هَبْ لِى كَمالَ الْانْقِطاعِ الَيْكَ‌

كمال انقطاع چى است؟ وَ بِيَدِكَ لا بِيَدِ غَيْرِكَ زِيادَتى وَ نَقْصِى وَ نَفْعِى وَ ضَرّى‌ [٢]؛ خوب، آدم به حسب ظاهر مى‌گويد خوب، همه چيز با اوست. اما وجدان اين مطلب كه هيچ ضررى به ما نمى‌رسد الا به دست اوست، هيچ منفعتى نمى‌رسد الّا به اوست، اوست ضارّ و نافع، اينها چيزهايى است كه دست ماها از آن كوتاه است. و دعا كنيد كه خداى تبارك و تعالى به ما توفيق بدهد كه در اين ماه شريف و ماه شريف رمضان از اين مسائل هم يك حظى و لو يك جلوه كوچكى در دلها و قلبهاى ما واقع بشود، و لا اقل مؤمن به اين بشويم كه قضيّه «صَعِقَ» چه قضيه‌اى است. مؤمن به اين بشويم كه مناجات خدا با انسان چى هست. مناجات را مؤمن بشويم به آن، انكار نكنيم، نگوييم اينها حرفهاى درويشى است. همه اين مسائل در قرآن هست به نحو لطيف و در كتب ادعيه مباركه ما كه از ناحيه ائمه هدى وارد شده است، همه اين مسائل هست، نه به آن لطافت قرآن، لكن به نحو لطيف. آن هم و همه اشخاصى كه بعدها اين اصطلاحات را به كار برده‌اند فهميده و نفهميده از قرآن و حديث گرفتند، و ممكن است كه اصل مسندش هم درست ندانند؛ البته به حقيقت‌اش هم كم آدمى است كه مى‌تواند پى‌برد تا چه رسد به اينكه ذايقه روح بچشد اين را. چشيدن ذايقه يك مسئله فوق اين مسائل است.

[١] نزديكى‌

[٢] «و بدست تُست نه بدست غير تو؛ زيادت و نقص و نفع و ضررِ من». مفاتيح الجنان، اعمال مشتركه ماه شعبان‌