مطلب پيششان، به قلبشان رسيده است و آنها خوفى ندارند. در مسائل اسلامى هم و مسائل عقلى هم همين طور هست. چه مسائلى عقلى هست كه با برهان، با برهان قوى ثابت است، لكن در انسان تأثير نكرده است، براى اينكه، نتيجه برهان به عقل رسيده است، لكن به قلب وارد نشده است، ايمان به آن نيست، عقل او را ادراك كرده است، لكن قلب ايمان به او نياورده است.

ذوق عرفانى در درك اسرار معارف قرآن و مناجات ائمه (ع)

و چه بسا مسائل عرفانى كه در قرآن و اين مناجاتهاى ائمه اطهار سلام اللَّه عليهم و همين مناجات شعبانيه مسائل عرفانى هست كه اشخاص، فلاسفه، عرفا تا حدودى ممكن است ادراك كنند، بفهمند عناوين را، لكن آن ذوق عرفانى چون حاصل نشده است نمى‌توانند وجدان كنند. آيه شريفه در قرآن: ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‌ [١] خوب، مفسرين، فلاسفه در اين باب صحبتها كردند، لكن آن ذوق عرفانى كم شده است.

الهى هَبْ لِى كَمالَ الْانْقِطاعَ الَيْكَ وَ انِرْ ابْصَارَ قُلُوبِنا بِضِياء نَظَرِها الَيْكَ حَتّى‌ تَخْرِقَ ابْصارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ الَى مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ وَ تَصيرَ ارواحُنا مُعَلَّقَهً بِعِزّ قُدْسِكَ الهى وَ اجْعَلْنِى مِمَّنْ نادَيْتَهُ فَاجابَكَ وَ ناجَيْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلالِكَ‌ [٢]

اينها عناوينشان را خيال مى‌كند انسان، خوب، ما هم مى‌دانيم. نه عارف و نه فيلسوف و نه دانشمند نمى‌توانند ذوب كنند چى هست مسأله. مسئله‌

فَصَعِقَ لِجَلالِكَ‌

كه مبدأش قرآن است: وَ خَرَّ مُوسى‌ صَعِقاً [٣]، مسئله‌اى است كه انسان گمان مى‌كند كه خوب افتاد غش كرد «صَعِقَ» يعنى غش كرد، اما اين غش چى بوده است؟ غش حضرت موسى چى بوده است؟ اين مسئله‌اى نيست كه غير موسى بفهمد. يا: دَنى‌ فَتَدَلّى‌ را، اين مسئله‌اى نيست كه‌

[١] سوره نجم، آيات ٨ و ٩: «سپس نزديك شد و بسيار نزديك شد به قدر دو كمان، يا نزديكتر»

[٢] «خدايا كمال انقطاع به خودت را به من ببخش و دل و ديده ما را نورانى كن به تابش نظر خود به آن، تا ديده‌هاى دل پرده‌هاى نور را بدَرد و به سرچشمه عظمت برسد و ارواح ما به عزّ قدس تو آويخته گردد. خداوندا، از آنانم قرار ده كه چون ندا در دهى پاسخ تو را گويد و چون به او توجه كنى، از جلال و عظمت تو بيهوش گردد و نعره بزند.» مفاتيح الجنان، اعمال مشتركه ماه شعبان‌

[٣] سوره اعراف، آيه ١٤٣: «كوه را خُرد كرد و موسى‌ بيهوش بيفتاد».