اصلا بنده حتی حساب مزدش را نمی‌کند، حساب خیر و شر را برای خودش نمی‌کند، حساب وظیفه را می‌کند و بس، ولی مطمئن است که اگر به وظیفه عمل کرد آنچه که برایش می‌آید خیر است. این است که می‌گویند سالک فقط می‌تواند راضی باشد و مقام رضا داشته باشد، چون سالک به وظیفه عمل می‌کند. در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست، نه پیش غیر سالک.

در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست در صراط مستقیم ای دل کسی گمراه نیست[١]

اما غیر سالک چطور؟ غیر سالک می‌رود به جایی که مکافات عمل خودش را باید ببیند.

این بود خلاصه بحثی که لازم بود عرض کنم. باز هم اگر سؤالی باقی مانده ـ چون می‌دانم مبحث رضا از مباحث مشکل اخلاقی و فلسفی است ـ بعد ممکن است جواب بدهیم. درباره رضا در قرآن آیات زیادی نیست، همین چهار آیه است که شامل حال کسانی است که رسیده‌اند به جایی که خدا از آنها راضی است آنها هم از خدا راضی هستند.

ـ آن تقسیم‌بندی که اول فرمودید که آنچه از اراده ما خارج است و دست ما نیست منسوب به خدا می‌کنیم و بالنتیجه خیر است و باید به آن راضی باشیم، و آنچه تحت اراده ماست و ما انجام می‌دهیم ممکن است بد باشد و باید ناراضی باشیم؛

[١] . دیوان حافظ (همراه با یادداشتهای استاد مطهری) ص ٥٠ (چاپ انتشارات صدرا با نامآئینه جام).