کنیم. توکل در قرآن همه جا مفهوم حماسی دارد، نه مفهوم سستی، مثل آن توکلی که سعدی یا ابراهیم ادهم نقل کرده‌اند، که انسان برود در خانه‌اش بنشیند به خدا توکل کند. می‌گوید نوح به مردم گفت :

اِنْ کانَ کبُرَ عَلَیکمْ مَقامی وَ تَذْکیری بِایاتِ اللهِ فَعَلَی اللهِ تَوَکلْتُ فَاَجْمِعوا اَمْرَکمْ وَ شُرَکاءَکمْ ثُمَّ لایکنْ اَمْرُکمْ عَلَیکمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضوا اِلَی وَ لا تُنْظِرونَ[١] .

در یک مقام حماسی گفته شده. به دشمنان خودش می‌گوید: آیا مقام و موقف من بر شما سنگین است؟! من بر شما گران هستم؟! من اعتمادم به خداست؛ تمامتان متفق بشوید (اَجْمِعوا اَمْرَکمْ وَ شُرَکاءَکمْ)، هر کاری که دلتان می‌خواهد بکنید، توکل من به خداست.

این همان آیه‌ای است که می‌بینیم امام حسین در روز عاشورا در یک چنان مقامی که ایستادگی آنچنانی در مقابل مردم کرده این آیه را می‌خواند. مفهوم این توکل مفهوم حماسی است. وقتی یک فرد با نیروی ظاهری ضعیف در مقابل یک قوم قوی می‌ایستد یگانه چیزی که به آن در مقابل آنها تکیه می‌کند ]خداست؛ [می‌گوید هر کار که دلتان می‌خواهد بکنید، من کار خودم را به خدا واگذار کردم.

[١] . یونس / ٧١.