عَلَی الطّاعَةِ وَ صَبْرٌ عَنِ المَعْصِیةِ[١] سه نوع صبر داریم: صبر در نزد مصائب، صبر بر طاعت و عبادت (مثل صبر بر نماز، صبر بر جهاد، صبر بر روزه) و صبر از معصیت که جلوی شهوات را گرفتن است.

همچنین پیغمبر اکرم فرمود: زمانی خواهد آمد که لاینالُ الْـمُلْک فیهِ اِلّا بِالْقَتْلِ وَ التَّجَبُّرِ کسی به مُلک و سلطنت نمی‌رسد مگر به وسیله قتل و تجبّر، یعنی از روی حق و عدالت نمی‌رسد، از روی کشتن و ظلم و زور می‌رسد. وَ لاَ الْغِنی اِلّا بِالْغَصْبِ وَ الْبُخْلِ شخص، ثروتمند نمی‌شود مگر اینکه غصب کند (به زور از مردم بگیرد) و بخل بورزد (مال خودش را خرج نکند). وَ لاَ الْ مَحَبَّةُ اِلّا بِاسْتِخْراجِ الدّینِ وَ اتِّباعِ الْهَوی در آن زمان انسان نمی‌تواند محبت دیگران را جلب کند یعنی نمی‌تواند دوست برای خودش پیدا کند مگر اینکه از دین خودش صرف نظر کند. فَمَنْ اَدْرَک ذلِک الزَّمانَ کسی که به چنین زمانی که آقایی و ریاست و سیادتش از راه قتل و تجبّر است و ثروتش از راه غصب و بخل است و دوست پیدا کردنش از راه سرمایه گذاشتن از دین و ایمان است برسد فَصَبَرَ عَلَی الْفَقْرِ بر فقر صبر کند یعنی دنبال چنین غنایی نرود وَ هُوَ یقْدِرُ عَلَی الْغِنی می‌تواند چنین ثروتی را به دست بیاورد ولی به کم بسازد، دنبال چنین ثروتی نرود وَ صَبَرَ عَلَی الْبِغْضَةِ وَ هُوَ یقْدِرُ عَلَی الْ مَحَبَّةِ بر دشمنی مردم صبر کند و حال آنکه می‌تواند مردم را راضی کند اما از راه نامشروع وَ صَبَرَ عَلَی الذُّلِّ وَ هُوَ یقْدِرُ عَلَی الْعِزِّ یعنی صبر کند بر اینکه آدم کم نامی باشد و حال آنکه مُلک و آقایی را می‌تواند از راه قتل و تجبر به دست آورد آتاهُ اللهُ ثَوابَ خَمْسینَ صِدّیقآ مِمَّنْ صَدَّقَ بی[٢] خداوند به او اجر پنجاه صِدّیق (یعنی مؤمنی که در تصدیق پیغمبر فوق‌العاده قوی است) را می‌دهد. این حدیث نشان می‌دهد که اصلا صبر یعنی چه، صبرِ در مقابل چه

[١] و٢. كافی ج ٢/ ص ٩١.

[٢]