که ببینید! دین چنین می‌گوید، دین می‌گوید صبر؛ صبر یعنی چه؟ یعنی در خانه‌ات بنشین، همین جور منتظر باش از آسمان چه می‌آید. صبر در لغتِ اینها یعنی انتظار کشیدن، دست روی دست گذاشتن!

معنی و اقسام صبر

در قرآن در حدود صد آیه داریم که در آن کلمه «صبر» آمده[١] . از این صد آیه شاید در کمتر از یک ثلث آن کلمه صبر تفسیرش همراهش نیست. مثلا دارد الصّابرین (صبرکنندگان) اما از خود آیه نمی‌شود فهمید که منظور از صبر در آنجا چیست. ولی در بیش از دو ثلث آن خود آیه بدون اینکه احتیاج به تفسیری از خارج داشته باشد، یعنی پس و پیش آیه، می‌فهماند که صبر معنایش انتظار کشیدن و دست روی دست گذاشتن نیست؛ صبر یعنی مقاومت؛ مقاومت در چه؟ قسمت زیادی از این آیات که صبر در آن آمده، مقاومت سربازی را می‌گوید. (آیاتش را بعد می‌خوانم.) اگر گفتند سرباز در میدان جنگ باید در مقابل دشمن صابر باشد این معنایش چیست؟ بدیهی است که یعنی ایستادگی داشته باشد. بعد آیه را می‌خوانم ببینید معنی آیه این است که سرباز برود در خانه بنشیند دستهایش را روی همدیگر بگذارد یا این است که در مقابل دشمن ایستادگی کند تا خداوند ظفر به او بدهد؟

قسمتی از آیات، صبر مؤمنین است در مقابل آزارهایی که از دیگران می‌بینند، به معنی اینکه از میدان در نروند؛ این شکنجه‌ها را که می‌بینند دست از ایمان خودشان برندارند. اینجا چه باید گفت؟ گذشته از ایمان مذهبی، اگر کسی ایمان مسلکی و سیاسی و حزبی داشته باشد و در جامعه‌ای قرار گرفت که آن اجتماع او را به خاطر این عقیده‌اش رنج و