گفتارهایی در اخلاق اسلامی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - بخش سوم صبر
در مورد عبادت. مثل این که میفرماید: وَ اسْتَعینوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوةِ[١] از صبر و نماز کمک بگیرید. البته طبق تفاسیر و روایات مقصود از «صبر» روزه است، به روزه صبر گفته شده چون واقعا روزه صبر میخواهد، یعنی تا انسان قدرت و قوّت و اراده و مقاومت نداشته باشد نمیتواند روزه بگیرد.
در آیه دیگر میفرماید: فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ[٢] خدا را بندگی کن و در عبادت او پایدار باش. و در آیه دیگر: وَ أْمُرْ اَهْلَک بِالصَّلوةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَیها[٣] ای پیغمبر خاندان خودت را به نماز وادار کن و خودت هم بر نماز صبر کن. و باز هم آیات دیگری هست که لزومی ندارد همه آنها را بخوانم.
صبر در مصیبت
قسمتی از آیات است که صبر در مورد مصیبت را بیان میفرماید؛ مثل آنچه که از زبان یعقوب نقل میکند بعد از آنکه خبر کشته شدن یوسف را به او دادند. آنها میگفتند یوسف را گرگ خورد و مرد و از میان رفت. (بالاخره مصیبتی برایش بود.) گفت: بَلْ سَوَّلَتْ لَکمْ اَنْفُسُکمْ اَمْرآ فَصَبْرٌ جَمیلٌ[٤] من در مقابل این مصیبت که به هرحال یا یوسف من کشته شده است یا به شکل دیگری شما او را از من جدا کردهاید صبر زیبا خواهم کرد. پدر است، مرگ فرزند است، فراق فرزند است، بر او سخت میآید. دو حالت ممکن است داشته باشد: یکی اینکه جازع باشد، جزع و بیتابی کند، و دیگر اینکه خودداری کند، صبر زیبا بکند: فَصَبْرٌ جَمیلٌ.
[١] . بقره / ٤٥.
[٢] . مریم / ٦٥.
[٣] . طه / ١٣٢.
[٤] . یوسف / ١٨ و ٨٣.