اِنْ یمْسَسْکمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ اگر جراحتهایی بر شما وارد شد، تنها شما نبودید، جراحتهایی هم بر دشمن وارد کردید؛ اگر خوردید، در مقابلْ زدید. (این جمله را برای تسلی خاطر به آنها می‌گوید.)

وَ تِلْک الاَْیامُ نُداوِلُها بَینَ النّاسِ این را هم بدانید که روزها را ما می‌گردانیم و می‌چرخانیم؛ یعنی اصلا اوضاع کار روزگار این است که یک دفعه انسان شکست بدهد یک دفعه شکست بخورد؛ نباید انتظار داشت که همیشه ما در تمام میدانها فاتح بشویم که اگر یک جا شکست خوردیم دیگر روحیه خودمان را ببازیم. انسان باید بفهمد که اساسا میدان روزگار همین است: شکست دادن، شکست خوردن.

شهید، سرمایه تربیتی یک ملت

وَ لِیعْلَمَ اللهُ الَّذینَ امَنوا وَ یتَّخِذَ مِنْکمْ شُهَداءَ... و برای اینکه به تحقق پیوندد علم خداوند که با ایمان‌ها کیان‌اند، علاوه بر آن هر امتی شهدا داشته باشد. این خیلی مسئله عجیبی است؛ تقریبا جواب آن سؤال است. جزء سرمایه‌های یک ملت این است که یک عده شهید داشته باشد. این خودش یک ارزشی است که یک ملتی در میان خودش شهدایی داشته باشد. همین شهدا هستند که بازگو کردنِ کار و فکر و گذشت اینها روحیه دیگران را برای همیشه شاداب و زنده نگه می‌دارد. اگر یک ملتی شهید نداشته باشد یکی از بزرگترین سرمایه‌های تربیتی خودش را ندارد.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّا یعْلَمِ اللهُ الَّذینَ جاهَدوا مِنْکمْ وَ یعْلَمَ الصّابِرینَ آیا خیال کرده‌اید که شما داخل بهشت می‌شوید در حالی که هنوز علم خداوند به مجاهدین و صابرین شما تحقق پیدا نکرده است. (اینجا صابرین و مجاهدین در ردیف همدیگر است.) آیا شما خیال