بهتر این بود که عنوان این فصل آخر را چنین قرار می‌دادند: فصلٌ فی معنی کونِ الشیء فی الزمان. اگر این عنوان را برای این فصل قرار می‌دادند مطلب بهتر واضح می‌شد.

بشر در تصور ابتدایی زمان را مانند مکان، ظرف اعتبار می‌کند و لهذا آنچنان که رابطه اشیاء با مکان را با «فی» بیان می‌کند رابطه اشیاء با زمان را نیز با «فی» بیان می‌کند[٢] . هریک از حروف، نوعی رابطه را بیان می‌کند؛ مثلا «مِن» رابطه شیء را با مبدأ شروع بیان می‌کند، «الی» رابطه شیء را با منتها (به اعتباری: غایت) بیان می‌کند، «عن» رابطه شیء را با مبدأ صدورش بیان می‌کند. «فی» هم رابطه شیء را با مسافت مکانی‌اش بیان می‌کند، منتها در اصطلاح فلاسفه آن را تعمیم می‌دهند به همه آنچه که حرکت در آن واقع می‌شود. فلاسفه برای اینکه میان مقوله‌ای که حرکت به آن احتیاج دارد و زمان

[١] . اسفار ج ٣، ص ١٨١ (مرحله ٧، فصل ٤٠).

[٢] . ظاهرا در همه زبانهای دنيا چنين است.