کشاف الفهارس - حجتی، محمدباقر - الصفحة ٤٠٦
مشكل است در ( شاطبيه ) ، اصول قراآت است ، وجه فرش به نسبت آسان تر است .
- اكنون آنچه اصول ( شاطبيه ) است بر سه نوع شرح كرده آمد در سه كتاب :
كتاب اول : اصول قراآت به پارسى كردم تا فائده ء آن عامه باشد ، وبه فهم اطفال و مبتدى برسد .
كتاب دوم : اصول قراآت را مشجر گردانيدم ودر غايت تبيين وتزيين تا در ذهن صورت بندد ، در بيست ورق ، ونام اين كتاب را ( التسخير على طريق التشجير ) نهادم ودر :
كتاب سوم : اصول قراآت را مجدول گردانيدم در غايت اختصار وابانت ومسائل معدود ومضبوط در يازده ورق .
بعد از آن شروع كردم در فرش وبر دو قسم نهادم :
قسم اول : هر آنچه كثير الوقوع است از فرش در يك ورق بنوشتم تا در فرش بسيار مكرر نبايد كرد ، واستحضار آن آسان شود .
ودر :
قسم دوم : فرش را به تمامى بنوشتم بر ترتيب سور ، درسى ورق به حسب سى جزؤ ، واول لفظ قراآت را نوشتم ، ورموز قراء در تحت آن ، ومحل خلاف را به سرخى معرب كردم ، وباز تأكيد كردم به بيان حركات واعراب احتياط را ، وبسيار جاى اصول را مكرر كردم تا به اصول بازگشتن حاجت كمتر افتد .
) بارى مؤلف اين كتاب را درسى باب تنظيم كرده ، وديباچه ء كتاب اول را - كه به فارسي است - به عربي برگردان نموده ودر آغاز كتاب دوم قرار داده ، وكتاب سوم را در بيست وچهار باب تنظيم كرده است .
غير از كتاب اول ، دوكتاب ديگر به زبان عربي است ، ودر مقدمه تصريح نموده كه ( مجموع اين سه كتاب را ( المبسوط في القراءات السبع والمضبوط من اضاءة الطبع ) نام نهاده ام .
واگر خواهى كه آنها را از يكديگر جداسازى بايستى كه قسمت فرش را به هر يك منضم دارى ) .
اين كتاب بر روى هم در حدود ده هزار بيت دارد .
ضمنا يادآور مى شود : أبو بكر احمد بن حسين بن محمد بن مهران مقرى اصفهاني نيشابورى ( م ٣٨١ ه .
ق ) را كتابي است به نام ( المبسوط في القراءات العشر ) آغاز [ كتاب اول ] : بسمله ، الحمدلله الذى أذاق قلوب القارئين حلاوة تلاوة الآيات .
چنين مى گويد : .
كه چون ديدم جماعتي از حفاظ .
آغاز [ كتاب دوم : ( التسخير على طريق التشجير ) ] : بسمله .
الحمدلله الذى