محمد جواد عاملي : مرحوم محمد جواد عاملي مى گويد : ( در كتاب جامع المقاصد مرحوم كركي ، اجماع علماء شيعه بر تواتر قراآت قراء سبعه جلب نظر مى كند ، چنانكه در كتاب العزية والروض اجماع علماء بر همين مطلب ديده مى شود .

ودر كتاب مجمع البرهان نيز اين حقيقت مطرح شده است .

قراآت سبع در كتابهاى زير [ كه مؤلفان آنها شيعي اثنى عشرى وامامي هستند ] به عنوان قراآتى كه برخوردار از تواتر در نقل مى باشند معرفى شده اند : - منتهى الوصول إلى علمي الكلام والاصول ، از علامه ء حلى ( ٢١ رمضان ٦٤٨ - ١١ يا ٢١ محرم ٧٢٦ ه‌ .

ق ) .

- تحرير الاحكام الشرعية على مذهب الامامية ، در فقه ، از همو .

- تذكرة الفقهاء ، در فقه شيعه ومذاهب اربعه ء اهل سنت ، از همو .

- ذكرى الشيعة في أحكام الشريعة ، از شهيد اول ( ٧٣٤ - ٧٨٦ ه‌ .

ق ) .

- الموجز الحاوى لمجرد الفتاوى ، از ابن فهد حلى ( م ٨٤١ ه‌ .

ق ) .

- كشف الالتباس عن موجز ابى العباس ، از مفلح بن حسن صميرى ( سده ء ٩ ه‌ .

ق ) .

- المقاصد العلية في شرح الرسالة الالفية ، از شهيد ثانى ( ٩١١ - ٩٦٦ ه‌ .

ق ) .

وامثال آنها از كتب فقه واصول فقه شيعي .

جماعتي از علماء نيز از جماعتي ديگر ، تواتر اين قراآت ، ونگارش مصحف بر طبق آنها ، وتدوين كتب درزمينه ء آنها را نقل وبازگو كرده اند ، تا آنجا كه اين قراآت - در حروف وحركاتشان - معدود ومشخص مى باشد .

و بايد همين نكته را دليل برآن دانست كه تواتر اين قراآت ، قطعي وغير قابل ترديد مى باشد ، چنانكه به اين حقيقت در مجمع البرهان اشاره شده است ) ( ١ ) .

ميرزا أبو الحسن شعرانى : مرحوم شعرانى ( رضوان الله عليه ) يكى از دانشمندان معاصر گفته است : ( تمام مسلمين - به اتفاق - مى گويند : قراء در قراآتشان به سماع ونقل وروايت موثق متكى هستند .

آنان هرگز صرفا به اجتهاد واظهار نظر شخصي ، واستشهاد به قواعد زبان عربي در قراآت خود روى نياوردند .

پيداست كه ما مى توانيم ياء نسبت را بر حسب قواعد عربي به فتح ويا سكون قرائت كنيم ، ومعذلك نمى بينيم كه قراء در تمام موارد قرآن كريم به هر دو وجه قرائت كرده باشند ، بلكه مى بينيم در ٥٦٦ مورد به سكون ، ودر ١٨ مورد به فتح ، ودر ٢١٢ مورد ، بعضى از قراء به سكون وبعضي ديگر به فتح قرائت كرده اند ) .

آنگاه مرحوم شعرانى مى گويد : ( هم اكنون قراآت سبع همراه با نام قراء آنها در كتب تفسير ذكر شده است ، وحتى در زمان ما اين قراآت همواره به گوش مى رسد كه بايد آنرا بازده كوشش وتلاش علماء برجسته ء اسلامي دانست ، با اينكه مذاهب آنها مختلف ومنطقه هايى كه در آن به سر مى بردند متفاوت مى باشد كه حتى گستره ء آن را اقيانوس اطلس تا اقيانوس هند تشكيل مى دهد ، وهم اينان بودند كه كتب خاصى در اين زمينه تدوين كردند ، وكتاب التيسير از اهم كتب قراآت است كه دانشمندى اسپانيائى ( اندلسي ) آنرا نگاشته است ومؤلف آن ، يعنى أبو عمرو عثمان بن سعيد دانى را

١ .مفتاح الكرامة ٢ / ٢٩٠