دليل اول - ابن ابى هاشم مى گويد : علت اختلاف قراآت سبع وقراآت ديگر اين است : به مناطقي كه مصاحف عثماني فرستاده شد يكى از صحابه در آن منطقه به سر مى برد ، واهل آن منطقه قراآت را از أو اخذ مى كردند ، ومصاحف مزبور نيز از هر گونه مشخصات مربوط به شكل واعراب آن ونقطه هاي حروف متشابه عارى بود .

آنگاه ابن ابى هاشم گفته است : بنابراين ثابت گرديد كه اهل هر ناحيه ومنطقه قرآن كريم را به همان كيفيت قرائت مى كردند كه به صورت ( سماع ) از صحابه اخذ كرده بودند ، اما با حفظ اين شرط كه قرائت مذكور با رسم الخط مصحف عثماني منطبق باشد ، ولذا به قراآتى كه مخالف با رسم الخط مصحف عثماني بود وقعى نمى نهادند ، به همين جهت ميان قراء اين منطقه ها اختلاف در قراآت پديد آمد ( ١ ) .

دليل دوم - زرقاني مى گويد : علماء در صدر اول اسلام نقطه واعراب گذارى مصاحف را مكروه مى دانستند ، چون به شدت مى كوشيدند كه از قرآن كريم - طبق رسم الخط مصحف - نگاهبانى نموده وسنت چنان رسم الخطى را حفظ وصيانت كرده باشند ، و نيز بيم آن داشتند كه مبادا نقطه واعراب گذارى به ايجاد دگرگونى در خود قرآن كريم منجر گردد ، لذا از اين كار خوددارى مى كردند .

لكن روزگار دگرگونى يافت ومسلمين ناگزير شدند حروف متشابه قرآن را نقطه گذارى كرده و مشخصات اعراب را روى حروف وكلمات پياده كنند ، وانگيزه ء آنها در اين كار صيانت قرآن كريم از هر گونه دستبرد بوده ومى خواستند قرآن كريم را همانگونه قرائت كنند كه رسم الخط مصحف آنگونه قرائت را ايجاب مى كرد .

ومى ترسيدند كه تجرد قرآن از مشخصات املائي - اعم از اعراب ونقطه - به تغيير درخود قرآن منجرگردد ( ٢ ) .

دليل سوم - احتمال عدم وثاقت در مورد همه ء راويان قراء سبع : پاره أي از راويان قراآت قراء سبع احتمالا مورد وثوق نبوده اند مبنى بر اينكه بعضى حفص دورى ( راوي عاصم ) ونيز خود نافع را از نظر حديث ضعيف بر مى شمردند .

دليل چهارم - علم اجمالي به عدم صدور پاره أي از قراآت از پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) : سرانجام اجمالا علم داريم كه پاره أي از اين قراآت از نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) صادر نشده است ، و همين امر موجب مى گردد ميان قراآت ، تعارض به وجود آيد ، وهمين تعارض نيز به نوبه ء خود موجب تساقط قراآت بوده ومآلا ناگزيريم در زمينه ء آنها به اصول لفظيه وعلميه رجوع كنيم ( ٣ ) .

بنابراين طبق نظر آية الله خوئى بايد قراآت را متفاوت از قرآن تلقى كرد .

نظريه ء گروهى ديگر از دانشمندان شيعه : شيخ طوسى : مرحوم شيخ طوسى ( قدس سره ) ( م ٤٦٠ ه .

ق ) مى گويد : ( بايد بدانيم آنچه در مذهب ومكتب اصحاب ما ( امامية ) معروف ، ودر اخبار وروايات ما شايع مى باشد اين است كه قرآن كريم به يك حرف وقرائت وبر يك پيامبر نازل شده است ، اما دانشمندان شيعه بالاتفاق قرائت قرآن كريم را - طبق قرائت متداول ومعمول ميان مردم - تجويز كرده وانتخاب قرائت خاص را - كه نتوان به جز آن قرائت كرد - مكروه بر شمرده اند ، بلكه اين رخصت را اعلام كردند كه مى توان قرآن كريم را طبق قرائت

١ .البيان ١ / ١٨١ .

٢ .البيان ١ / ١٨١ .

٣ .البيان ١ / ١٨٢ .