كتب را در جاهاى مختلف ، ونير شرح احوال قارى را از ( عالم آرا ) وجز آن نقل كرده ، و همگى صريحا گفته اند : قارى استرابادى از علماء دوران حكومت شاه طهماسب ، وميان علماء داراى منزلتي عظيم بوده ومطالب وحوائج مهم را بر أو عرضه مى كردند ، ومهارت تامى در علم قرائت وتجويد داشته ، ودر ايندو علم داراى كتب مبسوط ومختصر مى باشد .

# ت : سده ء ١٠ يا ١١ ه‌ .

ق .

أو كتابي در تجويد دارد كه علامه ء تهرانى از آن به عنوان ( تجويدالقرآن ) ياد مى كند وجز كتاب ( التحفة الشاهيه في تجويد القرآن ) أو است كه به نام ( شاه طهماسب ) ساخته است ، و ميان كتاب ( تجويد القرآن ) وكتاب ( التحفة ) تفاوت هائى وجود دارد : الف - ضمن مجموعه أي از كتب تجويد نسخه أي از ( التحفة الشاهيه ) وجود دارد كه همگى به خط مولى عبد الباقي قاينى است ، وتاريخ فراغ از تحرير پاره أي از آنها ١٠٦٨ ه‌ .

ق مى باشد ، درحاليكه كاتب ، ( تجويد القرآن ) مورد بحث را در سال ١٠٧٤ ه‌ .

ق به پايان برده است .

ب - آغاز وانجام اين دو كتاب نيز متفاوت هستند ، زيرا در آغاز ( التحفة الشاهية ) بيتى از شعر فارسي آمده ، ودر يك مقدمه راجع به فضيلت وثواب قرائت قرآن ، ودوازده باب تنظيم شده ، وباب يازدهم درباره ء ( اختلاف در فاتحه ) ، وباب دوازدهم درباره ء اختلاف در توحيد مى باشد .

آنگاه خاتمه أي دارد درباره ء لحن ( واشتباه در قرائت ) ، ولى ساير ابواب كتاب ( التحفة الشاهيه ) از نظر مطالب مطابق فصول كتاب تجويد مورد بحث ما است با اختلاف اندكى در تعبير .

اما آغاز كتاب تجويد مورد بحث ( إرشاد الاذهان .

) با عبارت ( الحمدلله رب العالمين ) آغاز مى شود ، وپس از خطبه مى گويد : ( إن أفضل العبادات بعد المعرفة ، الصلوة الموقوفة صحتها على معرفة تجويد القرآن .

) لكن نامى راجع به آن ياد نكرده [ واين نام يعنى ( ارشاد الاذهان إلى تجويد القرآن ) در فهرست مجلس ش ( ٥٨٤٦ ) آمده است ] .

در ( إرشاد القارى ) .

نيامده است كه قارى آنرا به نام كسى تأليف كرده است .

قارى اين كتاب را دريك مقدمه ودوازده فصل تنظيم كرده كه عبارتند از : ١ .

مخارج حروف ، ٢ .

صفات حروف ، ٣ .

ترقيق وتفخيم ، ٤ .

هاء كنايه ، ٥ .

مد ، ٦ .

ادغام ، ٧ .

تنوين ونون ساكنه ، ٨ .

وقف ، ٩ .

استعاذه ، ١٠ .

بسمله ، ١١ .

اختلاف در فاتحه وتوحيد ، ١٢ .

لحن در قرائت .

احتمال مى رودكتاب مورد بحث ما حتى غير از اين دوكتابى باشد كه مفصلا آنرا گزارش كرديم .

يعنى كتاب ( إرشاد الاذهان إلى تجويد القرآن ) كتاب سومى از قارى استرابادى به نظر مى رسد كه ما آغاز وانجام آنرا مى آوريم .

علامه ء تهرانى از اين كتاب با عنوان ( تجويد القرآن )