پيداست كه امر به قرائت در اين سوره ، از نوع قرائت تعليمي بوده است ، بدين منظور كه نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) آيات قرآن كريم را در گنجور حافظه ء خويش نگاهدارى كند .

وكلمه ء ( اقرء ) در اين سوره بازگوكننده ء همين نكته مى باشد .

مرحله ء دوم مرحله ء دوم به دوره أي تطور يافت كه آنحضرت به نوبه ء خود ، قرآن كريم را به مسلمين تعليم مى داد .

مى دانيم رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرآن كريم را بر مردم قرائت مى كرد تا آنان را به اسلام فراخواند : ( وقرآنا فرقناه لتقرأه على الناس على مكث ونزلناه تنزيلا ) ( اسراء : ١٠٦ ) اين مطلب آنچنان مسلم است كه از فرط وضوح به هيچگونه استدلالى نياز ندارد .

در اين باره احاديث فراوانى رسيده كه جوامع حديث ومدونات مربوط به آن ونيز كتب تفسير سرشار از آنها مى باشد .

از آنجمله : ١ .

از عثمان بن مظعون و عبد الله بن مسعود وابى بن كعب روايت شده كه : ( رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ده آيه را بر آنان اقراء مى فرمود ، وآنان از اين ده آيه فراتر نمى رفتند وبه ده آيه ء ديگر نمى پرداختند مگر آنگاه كه راه ورسم عمل به آنها را از آنحضرت فرامى گرفتند .

واو قرائت آيات قرآن كريم وعمل به مضامين آنها را با هم به آنان تعليم مى داد ) ( ٢ ) .

٢ .از ابى عبد الرحمن سلمى روايت شده است كه : ( مى گفت : كسى كه قرآن را بر ما اقراء مى كرد براى ما ازصحابه روايت نمود كه آنان از رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ده آيه را فرامى گرفتند وبه فراگرفتن ده آيه ء ديگر آغاز نمى كردند مگر آنگاه كه درباره ء ده آيه ء نخست از لحاظ فهم وعمل ، آگاهى كسب مى كردند ) ( ٣ ) .

در مقدمه ء كتاب المباني آمده است : ( وقتى خداوند متعال به نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) وعده داد قرآن كريم را براى أو حفط خواهد كرد وآنرا در قلب مباركش پايدار نگاه خواهد داشت ، از نسيان قرآن كريم احساس امنيت خاطر مى كرد ، لذا به حفظ قرآن كريم براى امتش همت گمارد ، وهمواره قرآن را برمردم قرائت مى نمود و آنان نيز بر آنحضرت قرائت مى كردند ، وآنحضرت احيانا آنانرا با مضامين قرآن نصيحت مى فرمود ، وپس از تلاوت قرآن فرائض واحكام وآنچه را كه درخور تأويل وتفسير آن بود براى آنان بيان مى كرد ( ٤ ) .

مرحله ء سوم مرحله ء سوم بدين صورت بود كه عده أي از مسلمين آيات وسور قرآن كريم را به عده أي ديگر تعليم مى دادند .

اين كار نيز بر حسب دستور نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) وارشاد آنحضرت صورت مى گرفت ، علاوه بر

١ .الجامع لاحكام القرآن ١٠ / ٧٢٠٧ ، ط كتاب الشعب .

٢ .البيان في تفسير القرآن : آية الله خوئى ، ص ٣٨ ، به نقل از تفسير قرطبي ١ / ٣٩ .

٣ .همان مأخذ وصفحه ، به نقل از بحار الانوار ، ط سنگى ١٩ / ٢٨ .

٤ .مقدمتان في علوم القرآن ، ص ٢٣ .

نويسنده ء المباني ، حديثى را - با اسناد به ابى بن كعب - از نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) روايت مى كند كه آنحضرت مردم را به قرائت سوره ها به صورت جداى از يكديگر تشويق مى فرمود .

واين خود نشان مى دهد كه آنحضرت مردم را به قرائت قرآن ارشاد مى كرد .

حديث طولاني است ( بنگريد به مقدمتان ، ص ٦٤ - ٧٤ ) .