کشاف الفهارس - حجتی، محمدباقر - الصفحة ١٣٣
وجود قاريانى است كه به قرائت واشتغالشان به اين كار شهرت داشتند .
احاديثي كه از آنها ياد مى كنيم - وذهبي آنها را در معرفة القراء ( ١ / ٣٣ ) روايت كرده است مى تواند گواه همين مطلب باشد : ١ .
حماد بن سلمه از عاصم احول از ابى قلابه روايت كرده است كه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) فرمود : ( اقرؤهم ابى بن كعب ) ( ١ ) : ٢ .
أبو وائل از مسروق ، از عبد الله بن عمر روايت كرده است كه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) فرمود : ( إستقرؤا القرآن من اربعة : عبد الله بن مسعود ، وسالم مولى حذيفة ، ومعاذ بن جبل ، وابى بن كعب ) ( ٢ ) .
٣ .حديث مندرج در مقدمه ءالمبانى مبنى بر اينكه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) فرمود : ( من سره ان يقرء القرآن رطبا - كما انزل - فليقرأ على قراءة ابن ام عبد ) ( ٣ ) .
مرحله ء پنجم مرحله ء پنجم بدينصورت آغاز مى شود كه پاره أي از اصحاب ، حفظ كردن قرآن كريم را بر عهده گرفته وبه اين كار قيام كردند .
در بسيارى از احاديث اهل سنت آمده است كه پاره أي از خلفاء ، قرآن كريم را همزمان با حيات نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) به خاطر سپردند .
( ٤ ) .
ذهبي در كتاب معرفة القراء هفت نفر از كسانى را - كه در حيات نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرآن كريم را حفظ كردند - برشمرده است .
اينان [ به ترتيب تاريخ وفات ] عبارتند از : ابى بن كعب ( م ٢٠ ه .
ق .
) ، عبد الله بن مسعود ( م ٣٢ ه .
ق .
) ، أبو الدرداء عويمر بن زيد ( م ٣٢ ه .
ق .
) ، عثمان بن عفان ( م ٣٥ ه .
ق .
) على بن ابى طالب [ عليه السلام ] ( م ٤٠ ه .
ق .
) ، أبو موسى اشعرى ( م ٤٤ ه .
ق .
) ، زيد بن ثابت ( م ٤٥ ه .
ق .
) .
ذهبي به دنبال اين گفتار ياد آور مى شود كه اينان برحسب روايات عبارت از كسانى هستند كه قرآن كريم را همزبان با حيات نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) حفظ كردند .
وديگران ، قرائت قرآن كريم را عرضا ( ٥ ) از آنها دريافت نمودند ، ومدار اسانيد ( ٦ ) قراء ده گانه ( ٧ ) نيز بر محور قراآت آنها است .
١ .
در روايت ديگرى آمده است : ( اقروكم ابى بن كعب ) .
٢ .در صحيح بخارى آمده است : ( خذوا القرآن .
) .
٣ .مقدمتان في علوم القرآن ، ص ٣٦ .
٤ .تاريخ القرآن : زنجاني ، ص ٤٠ ، ط سوم .
٥ .اگر كسى قرآن يا حديث را از حفظ ويااز روى كتاب براستاد قرائت كند آنرا ( قرائت عرضى ) مى نامند .
اما سماع عبارت از اين است كه شاگرد وكسى كه مى خواهد قرآن ويا حديث را فراگيرد آنرا از زبان استاد بشنود ، اعم از آنكه استاد از روى كتاب بخواند ويا با استمداد از حافظه قرائت نمايد ، ونيز اعم از آنكه آنرا بر شاگرد املاء كند ويا املاء ننمايد ( با استفاده از : علوم الحديث ومصطلحه ، ص ٨٨ و ٩٣ ) .
٦ .اسانيد ، جمع اسناد است وآن عبارت از رفع حديث به قائل وگوينده ء آن است ( لسان العرب ، مادة ء ( سند ) ) .
٧ .قراء ده گانه عبارتند از : ١ ) عبد الله بن عامر يحصبى ، مقرئ شام ( ١ ١٨ ٨ ه .
ق ) كه قرآن را بر مغيرة بن ابى شهاب مخزومي وابى الدرداء قرائت نمود ، ومغيره بر عثمان بن عفان ، وعثمان بن عفان وابو الدرداء ، قرآن را بر نبى اكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرائت كردند .
راويان عبد الله بن عامر : الف .
هشام بن عمار دمشقي ( م ٢٤٥ ه .
ق ) ، ب .
عبد الله بن احمد دمشقي ( م ٢٤٢ ه .
ق ) معروف به ( ابن ذكوان ) .
٢ ) عبد الله بن كثير ، مقرئ مكه ( ١٢٠ ٤٥ ه .
ق ) كه قرآن را بر عبد الله بن سائب ، ومجاهد بن جبر ، ودرباس مولى ابن عباس قرائت كرد ، و عبد الله بن سائب برابى بن كعب وعمر بن الخطاب ، قرائت نمود ، ومجاهد بر عبد الله بن سائب وابن عباس قرائت كرد .
ودرباس بر عبد الله بن عباس ، وابن عباس برابى بن كعب وزيد بن ثابت قرائت نمود .
وابى بن كعب وعمر بن الخطاب وزيد بن ثابت بر نبى اكرم ( صلى الله [