زركشى ، قراآت را بدينگونه معرفى كرده است : ( قراآت عبارت از اختلاف مربوط به ( الفاظ ) وعبارات وحى از نظر تخفيف وتشديد وامثال آنهاست كه از سوى قراء نقل شده است ) ( ١ ) .

از اين تعريف نتيجه مى گيريم : قراآت ، محدود ومنحصر به الفاظي از قرآن كريم مى باشد كه در طرز خواندن آنها اختلاف وجود دارد ، در حالى كه مى بينيم علماء قراآت ، دايره ء آنرا به مواردي كه در قرائت آنها اختلافي وجود ندارد تعميم مى دهند .

٢ .ابن الجزرى در تعريف قراآت گفته است : ( عبارت از علم به كيفيت اداء كلمات قرآن واختلاف اين كيفيت مى باشد ، اختلافي كه به ناقل وراوي آن منسوب است ) ( ٢ ) .

٣ .دمياطي بناء ، قراآت را بدينصورت تعريف مى كند : ( قراآت ، عبارت از علمي است كه از رهگذر آن اتفاق نظر ، ويا اختلاف ناقلين كتاب خدا - در رابطه با حذف و اثبات ، ومتحرك خواندن وساكن كردن ، وفصل ووصل حروف وكلمات وامثال آنها ، از قبيل كيفيت تلفظ و ابدال وجز آنها - از طريق سماع قابل شناسائى است ) ( ٣ ) .

بايد افزود كه ابن الجزرى ودمياطى ، نقل وسماع را در تعريف قراآت به عنوان شرطهائى در قرائت برشمردند ( چرا كه قرائت عبارت از سنتى است كه بايد لزوما از آن در تلاوت قرآن كريم پيروى شود ) ، چنانكه اين گفتار از زيد بن ثابت انصاري صحابي نقل شده است ( ٤ ) .

با توجه به همين اصل است كه ابن الجزرى مى گفت : ( بايد قارى از إقراء به قرائتي كه از ديدگاه شخصي أو درست است ، ونقل وروايت ، آن را تأييد نمى كند ، ونيز از اقراء آن وجهى از نظر اعراب ولغت كه در زمينه ء آن ، روايتي وجود ندارد ، سخت خوددارى كند ) ( ٥ ) .

٤ .طى تعريف زكريا انصاري ( م ٩٢٥ ه‌ .

ق ) از شرط ديگرى در تعريف ( قراآت ) مطلع مى شويم كه عبارت از انطباق قراآت مسموع ومنقول با قرآن كريم - از نظر تلاوت واداء - مى باشد ، وى مى گويد :

١ .البرهان في علوم القرآن ١ / ٣٨ .

٢ .منجد المقرئين ، ص ٣ .

٣ .اتحاف فضلاء البشر ، ص ٥ .

٤ .الاتقان ١ / ٥٧ .

٥ .منجد المقرئين ، ص ٣ .