سخنان دانشمندان در زمينه ء مأخذ قراآت ‌ سنت وحديث يا يگانه مأخذ قراآت : بارى ، ما به اين نتيجه مى رسيم كه روايت از رسول خدا صلى الله عليه وآله ومعصومين ( عليهم السلام ) ] مأخذ منحصر به فرد ومنبع اصيل قرائت از ديدگاه علماء اسلامي است .

طى حديث ابن الجزرى از عمربن خطاب ، وزيد بن ثابت ( از جمع صحابه ) وابن منكدر ، وعروة بن زبير ، و عمر بن عبد العزيز ، وعامر شعبى ( از جمع تابعين ) آمده است كه اينان مى گفتند : ( قرائت ، سنتى است كه بعدى از قبلى دريافت مى كند ، پس قرآن كريم را همانگونه كه آنرا فراگرفتيد قرائت كنيد ) ( ٢ ) .

اسماعيل بن ابراهيم هروى مى گفت : ( سنت اين است : قرائت در صورتي معتبر مى باشد كه روايت مربوط به آن نقلا وقراءة ولفظا متصل باشد ، و درباره ء هيچيك از روات وناقلان آن قرائت ، خدشه أي از سوى علماء ديده نشود ) ( ٣ ) .

أبو عمرو عثمان بن صلاح مى گفت : ( بايد قرائتي كه بدان عمل مى شود ، نقل آن ، از رسول خدا صلى الله عليه وآله به عنوان قرآن ، متواتر ، ويا مستفيض باشد ) ( ٤ ) .

ابن الجزرى مى گويد : ( بايد قارى - از اقراء به قرائتي كه طبق رأى أو درست ونيكو به نظر مى رسد ، ودر زمينه ء آن نقل وروايتي وجود ندارد - بر حذر باشد ، ونيز بايد از اقرائى كه از نظر قواعد عربي ولغوى درست مى نمايد ، ولى فاقد روايت است خوددارى كند ) ( ٥ ) .

أبو عمرو عثمان بن سعيد دانى مى گويد : ( ائمه واستادان قرائت در مورد هيچيك از انواع قراآت قرآن به آنچه كه از لحاظ لغت ، رايج تر ، ومنطبق تر باقواعد عربي است وقعى نمى نهند ، بلكه بر آن قراآتى تكيه مى كنند كه از ثبوتى فزونتر وصحتى بيشتر در نقل برخوردار باشد .

وقتى روايت ونقل در رابطه با قرائت ثابت شود نه قياس ومعيارهاى قواعد زبان عربي مى تواند آنرا مردود سازد ، ونه رواج لغت مى تواند اعتبار آنرا متزلزل كند ، زيرا قرائت ، سنتى است كه بايد از آن پيروى نمود ( ٦ ) .

گولدزيهر مى گويد : ( صحت هيج قرائتي مورد تأييد قرار نمى گيرد ، وهيچ قرائتي در دائره ء تعبير قرآني راه نمى يابد - تعبيري كه داراى اعجاز است ومردم را به مقابله ومعارضه ء با خود دعوت مى كند - مگر آنكه بتوان آنرا به ادله ء روائي موثق و مطمئن مستند ساخت ) ( ٧ ) .

نوري صفاقسى مى گويد : ( قرائت ، سنتى شايسته ء پيروى ، وروايت محض است ، لذا اثبات وتواتر آن ضروري ولازم است .

وبراى

١ .فضائل القرآن ، ابن كثير ، ص ٣٦ .

٢ .النشر ١ / ١٧ .

٣ .البرهان في علوم القرآن ١ / ٣٣٠ .

٤ .النشر ١ / ٣٨ .

٥ .منجد المقرئين ، ص ٣ .

٦ .مناهل العرفان ١ / ٤١٥ ، به نقل از ( جامع البيان ) .

٧ .مذاهب التفسير الاسلامي ، ص