تاريخ از خود به جاى گذاشت كه اكثر آنها مختصر وفشرده است ، وپاره أي از آنها عبارتند از : ( نزهة البررة في القراءات العشرة ) ، ( خلاصة الابحاث ) در شرح منظومه أي كه خود ، آنرا در قراآت انشاء كرده بود ، ( حديقة الزهر في عدد آى السور ) ، ( الافهام والاصابة في مصالح الكتابة ) كه منظومه أي است ، ( الايجاز في الالغاز ) ، ( الشرعة ) در قراءات ، ( خميلة أرباب المقاصد ) درباره ء رسم مصحف .

( أسماء الرواة المذكورين في الشاطبيه ) ، ( الروضة ) در رسم مصحف ، ( موعد الكرام ) ، ( موجز في علوم الحديث ) ، ( عقود الجمان في تجويد القرآن ) ، و جز آنها .

# ت : ٩٦١ ه‌ .

ق .

اين كتاب بهترين وگسترده ترين شرح بر ( قصيده شاطبيه ) موسوم به ( حرز الامانى ) است كه اصل قصيده را از سه جنبه گزارش كرده است : ١ .

از جنبه لغوى واعراب ، يعنى قواعد زبان عربي ، ٢ .

گزارش معاني ، ٣ .

توجيه وجوه قراآت وتشويق بر تعليم فن قرائت ، وترجمه ء احوال شاطبى ، ناظم قصيده حرز الامانى .

در ذيل اين شرح دو فصل ديده مى شود : فصل اول - در بيان انساب قبائلى از عرب كه لغات اين كتاب را از آنها نقل كرده است .

فصل دوم در ترجمه ء مختصر راجع به احوال شيوخ و اساتيد قراء كه در اين كتاب از آنها ياد شده است .

شارح ، قصيده شاطبيه را به دو واسطه از ناظم آن يعنى شاطبى روايت مى كند : نخست از أبو احمد عبد الصمد بغدادي واو از أبو عبد الله محمد بن يوسف قرطبي ، واو از ناظم قصيده ، يعنى شاطبى نقل وروايت كرده است ، وبار ديگر از عبد الله بن ابراهيم بن محمود جزرى كه أو قصيده را بر أبو القاسم عيسى بن ابى الحزم امام ( جامع الانوار ) ، واو قصيده را بر ناظم خوانده است .

كتاب در دو بخش تنظيم شده است : بخش اول در بيان اصول ، وبخش دوم در فرش حروف .

جعبرى بخش اول اين شرح را در سلخ شعبان ٦٩١ ه‌ .

ق به پايان برده است ، لكن در كشف الظنون تاريخ فراغ از تأليف را شعبان ٩٦١ ه‌ .

ق ضبط كرده است .

( كه قطعا اشتباه چاپى است ) .

آغاز : بسمله ، الحمدلله مبدئ الامم ، ومنشئ الرمم ، الذى علم بالقلم ، علم الانسان ما لم يعلم .

تنزه عن الاضداد والانداد ، فالق الاصباح وخالق الاشباح ، ورازق الارواح .

تقدس عن الاولاد والاحفاد .

وبعد فإن فضيله العلم بنية لا تتقنع ، ومزية جلية لا تتقطع .

وأجل العلوم وأنفعها و أشرفها علم كتاب رب العالمين ، المنزل على الروح الامين .

وحيث كان معجزا بلفظه ومعناه .

ولما أهلني الله للاقراء بحرم خليله إبراهيم ، و جعلني ممن حباه بالاكرام .

حبوت الطلبة من إخوانى بكتاب كنزالمعانى