بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٨ - فرجام پيروي از هواي نفس

همچنين خداوند دربارة دل‌مشغولي‌ها و مرتبه و فرجام کافران و دنيا‌پرستان مي‌فرمايد:

وَالّذين کفروا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ؛[١] و کساني که کافر شدند [از دنيا] کام و بهره مي‌گيرند و همانند چارپايان مي‌خورند و آتش دوزخ جايگاهشان است.

براي گذر از مرز حيوانيت و رسيدن به مقام انساني، بايد فطرت خويش را زنده نگهداريم و نگذاريم هوس‌هاي حيواني دلمان را فرا گيرد تا هم فطرتمان را پايمال خويش سازد و هم عقلمان را سرکوب کند و قدرت تفکر و انديشه را از ما بستاند و در حد يک حيوان بلکه پست‌تر از آن تنزلمان دهد. کساني که فطرتشان زنده و پويا و انديشه و عقلشان بالنده و شکوفاست، و به تعبير ديگر، کساني که چشم و گوش دلشان فعال است و حجاب‌ها و پرده‌ها از آن برداشته شده، آنچه ديگران را برنمي‌انگيزاند، آنان را به انديشه و تفکر فرو مي‌برد و سبب عبرت‌آموزي آنان مي‌شود. آنان به آنچه مي‌شنوند و مي‌بينند توجه کامل دارند و از رخدادها عبرت مي‌گيرند و پيوسته دربارة اسرار آفرينش تفکر مي‌کنند. آنان چون در مراحل تکامل انساني گام برداشته‌اند و رفتار خويش را هشيارانه زير نظر دارند، از سرنوشت ديگران عبرت مي‌گيرند، و اگر لغزشي از آنان سر زد، مي‌کوشند که تکرار نشود و درصدد جبران آن برمي‌آيند. آنان با باور به ساختار حکيمانة نظام تکوين و تشريع و اهدافي که خالق حکيم براي آنان در نظر گرفته، مي‌کوشند از ياد خدا و تفکر در صنع او غافل نمانند و همواره اين نجوا را در دل و اين زمزمه را بر زبان دارند که:

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ * الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ؛[٢] همانا در آفرينش