بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٦٢ - تقسيم بندي سرپيچي کنندگان از احکام خدا

چراي آنها نبود. وي مجبور شد گوسفندان خود را در بيرون مدينه و در يکي از بيابان‌هاي اطراف جاي دهد و بچراند و همچنان بر گلة او افزوده مي‌شد و او از مدينه دورتر مي‌‌گشت و به همين دليل از نماز جمعه و جماعت باز ماند. رسول خدا(صلى الله عليه وآله) مأمور ‌گرد‌آوري زکات را نزد او فرستاد تا زکات گوسفندانش را بستاند. ثعلبه زير بار نرفت و بخل ورزيد و گفت: اين زکات در حقيقت جزيه و باج دادن است. رسول خدا(صلى الله عليه وآله) فرمود: واي بر ثعلبه، واي بر ثعلبه. چيزي نگذشت که آيات فوق دربارة ثعلبه نازل شد.[١]

تقسيم‌بندي سرپيچي‌کنندگان از احکام خدا

کساني که احکام خدا را رعايت نمي‌کنند دو گونه‌اند: دسته اول احکام خداوند را قبول دارند، اما به سبب ضعف نفس و غلبة شهوت، غضب و هواي نفس به حکم خدا عمل نمي‌کنند و مرتکب گناه مي‌شوند. شاهد اينكه آنان حکم خدا را قبول دارند اين است که پس از فروکش کردن شهوت و غضب، به خود مي‌آيند و از آنچه انجام داده‌اند احساس گناه و پشيماني مي‌کنند. گرچه خوارج اين گروه را که مرتکب گناه کبيره شده‌اند کافر و از جرگة ايمان و اسلام خارج مي‌دانند، بر اساس ديدگاه صحيح و رايج بين مسلمانان، آنان مسلمان‌اند و نمي‌توان ايشان را از جرگه مسلمانان خارج شمرد و احکام و حقوق مسلمانان را بر آنان مترتب ندانست؛

دستة دوم نيز کساني هستند که حکم خدا را قبول ندارند و گاه حتي احکام الاهي را مسخره مي‌کنند. کسي که مرتکب گناه مي‌شود، در مراحل آغازين که باور و اعتقاد خود را به احکام الاهي و حقانيت آنها از دست نداده، پس از انجام گناه احساس شرمندگي مي‌کند و ضعف ايمان و غلبة هواي نفس را عامل انجام گناه مي‌داند. اما اگر بر گناه اصرار ورزيد و پي‌درپي مرتكب گناهان بزرگ شد، به جايي مي‌رسد که ارتکاب گناه و