بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٨٢ - شبهه همسان انگاري سنت گذاري با بدعت و پاسخ آن

مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا وَمَنْ سَنَّ سنَّةً سَيِّئَةً کانَ عَلَيْهِ وِزْرَها وَ وِزْرَ مَنْ عَمِلَ بِها؛[١] کسي که سنت و روش نيکويي را بنياد نهد، پاداش و ثواب آن سنت و کسي که به آن عمل مي‌کند براي اوست، و کسي که سنت و روش بدي را بنياد مي‌نهد کيفر آن روش ناپسند و کيفر کساني که به آن عمل مي‌کنند براي او خواهد بود.

از اين روايت برمي‌آيد که ابداع و پايه‌گذاري سنت خوب، و به تعبير ديگر بدعت خوب، پسنديده است و کسي که به چنين امري دست يازد، افزون بر ثواب خود تا روز قيامت همانند ثواب و پاداش کساني که به سنت او عمل مي‌کنند به او عطا مي‌‌شود. در برابر نيز کسي که سنت و بدعت بدي بنهد، افزون بر کيفر عمل بد خود، همانند عقوبت و کيفر کساني که به سنت ناپسند او عمل مي‌کنند بدو داده مي‌شود. بر اين اساس، به‌طور مطلق نمي‌توان بدعت اصطلاحي را که به معناي تغيير در دين و افزودن به آن است ناپسند دانست، بلکه بدعت به دو گونة بد و خوب تقسيم مي‌شود.

دربارة اين شبهه ابتدا بايد معناي سنت را دريافت تا روشن ‌شود که سنت به معناي بدعت نيست و روايات بدعت ناظر به سنت‌گذاري و ايجاد روش جديد نيستند. «سنت» در لغت به معناي راه و روش، و معادل فارسي آن «رسم» است. بر اين اساس، سنت‌ها رسوم و آداب قومي و منطقه‌اي و نژادي هستند که هر قومي برحسب فرهنگ، زبان، روابط و ويژگي‌هاي آب و هوايي منطقه خود آنها را پايه‌گذاري مي‌کند. سنت به اين معنا، خودبه‌خود، بار ارزشي ندارد و حکم شرعي و ارزشي بر آن مترتب نمي‌شود.

سنت، گذشته از معناي لغوي، در ميان متشرعان و متدينان به دين اسلام سه معناي اصطلاحي دارد: