دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٨٣٢
| بريلى جلد: ١٢ شماره مقاله:٤٨٣٢ |
بَريلى، شهر و ناحيهايدر ايالتاوتارپرادشه مدر شمالهندوستان. اينشهر
بهوسيلة دو شاهزادة هندي، باسْ دِئو و بَرلدئو پىافكندهشدهاست« فرهنگ...»،
١٣ ؛ VII/٤, I/١٠٤٢ , ٢ EI.
شهر بريلى مركز اداري ناحيهاي به همين نام است كه در ٨ و ٢ عرض شمالى و
٩ و ٤ طول شرقى در كنار رودخانة رامْگَنْگا و در تقاطع راههاي جادهاي و
راهآهن واقع است. ناحية بريلى ١٨ ،كم وسعت دارد. در ٣٦٨ش/٩٨٩م شهر بريلى
٥٨ هزار نفر جمعيت داشت كه بخش بزرگى از آنان را مسلمانان تشكيل مىدادند
«اطلس...»، ٣٢ º بريتانيكا، ؛ I/٨١٤ «فرهنگ»، ؛ VII/١٢ موكرجى، ٢٣٠ .٢٢٠,
آگاهى درستى از تاريخ پيش از اسلام ناحية بريلى در دست نيست، اما آثار به
دست آمده در اين ناحيه نشان از قدمت آن دارد. منطقهاي كه بريلى نيز در
آن واقع است، در ٩٠ق/١٩٤م به تصرف مسلمانان درآمد و نخستين سنگ بناي شهر
در ٤٤ق/٥٣٧م نهاده شد. نخستين بار در آيين اكبري از بريلى به عنوان يكى
از محال سركار بدائون ياد شده است. اين شهر تا دورة شاهجهان حك ٠٣٧-
٠٦٨ق/٦٢٨- ٦٥٨م اهميت چندانى نداشت، اما پس از كاهش اهميت بدائون، به
عنوان مركز ناحيه انتخاب شد و گسترش يافت. در ٠٦٧ق/٦٥٧م شهري جديد در كنار
شهر قديم ساخته شد. پس از مرگ اورنگ زيب ١١٨ق/ ٧٠٦م به سبب ضعف حكومت
مركزي شورشهايى در بريلى رخ داد و سرانجام روهيلهها در آنجا به قدرت
رسيدند. در ١٨٨ق/٧٧٤م نوابان اَوَدْه با ياري انگليسيها، بريلى را تصرف
كردند و در ٢١٦ق/٨٠١م، اين ناحيه به حكومت استعماري انگليس واگذار گرديد
بريتانيكا،همانجا؛ ابوالفضل، /٦٩، ٢١؛ «فرهنگ»، ١٣ .VII/٣-٤,
بريلى از مراكز مهم شورش سال ٢٧٣ق/٨٥٧م برضد نيروهاي استعماري انگليس
درهند بود و محمد بخت خان يكى از رهبران شورشيان بريلى به رياست حكومت
موقت انتخاب شد اسپير، ٠٦ º بال، .I/١٧٥-١٧٨
مآخذ: ابوالفضل علامى، آيين اكبري، به كوشش بلوخمان، كلكته، ٨٧٢م؛ نيز:
An Atlas of India, Delhi, ١٩٩٠; Ball, Ch., The History of the Indian Mutiny, New
Delhi, ١٩٨١; Britannica, ١٩٧٨; EI ٢ ; The Imperial Gazetteer of India, New
Delhi, ١٩٨١; Mukerji, A. B, X The Muslim Population of Uttar Pradesh, India: a
Spatial Interpretation n , Islamic Culture, Hyderabad, ١٩٧٣, vol. XLVII, no.١;
Spear, P., Twilight of the Mughuls, New Delhi, ١٩٦٩.
مجيد سميعى