تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٧ - بازپرسى عمومى

اين آيات بحث از مجازات اخروى آنها مى‌شود و به اين ترتيب پيوندى روشن دارند.

نخست به عنوان يك قانون عمومى مى‌فرمايد:" از تمام كسانى كه پيامبران به سوى آنها فرستاده شدند، به طور قطع در روز قيامت سؤال مى‌كنيم" (فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ‌).

نه تنها از آنها سؤال مى‌كنيم" از پيامبرانشان نيز مى‌پرسيم كه رسالت خويش را چگونه انجام دادند" (وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ‌).

بنا بر اين، هم رهبران مسئولند و هم پيروان، هم پيشوايان و هم تابعان، منتها چگونگى مسئوليتهاى اين دو گروه متفاوت است.

حديثى كه از امير مؤمنان على ع در اين زمينه نقل شده، نيز اين معنى را تاييد مى‌كند، آنجا كه مى‌فرمايد:

فيقام الرسل فيسئلون عن تاديه الرسالات التي حملوها الى اممهم فاخبروا انهم قد ادوا ذلك الى اممهم.

.." پيامبران را نگه مى‌دارند و از آنها سؤال مى‌كنند كه آيا رسالت خويش را به امتها رساندند يا نه؟ آنها پاسخ مى‌گويند كه اين وظيفه را انجام داده‌اند" [١] در روايت ديگرى كه در تفسير على بن ابراهيم نقل شده نيز به اين معنى تصريح شده است‌ [٢]

*** در آيه بعد براى اينكه كسى تصور نكند كه سؤال از امتها و پيامبرانشان دليل بر اين است كه چيزى از علم خدا مخفى مى‌ماند، با قاطعيت و صراحت و تاكيد آميخته با قسم مى‌گويد:" ما با علم و دانش خويش تمام اعمالشان را براى آنها شرح مى‌دهيم، زيرا ما هرگز از آنها غائب نبوديم، همه جا با آنها بوديم و در هر حال همراهشان" (فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَ ما كُنَّا غائِبِينَ‌).

---

[١] و [٢] تفسير نور الثقلين جلد دوم صفحه ٤.