تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٤ - پاسخ به دو سؤال

همه جا كافى بوده باشد، درست است كه ندامت يكى از اركان توبه است، ولى يكى از اركان نه همه اركان.

گناه بت‌پرستى و سجده در برابر گوساله آن هم در آن مقياس وسيع و گسترده، آن هم در آن مدت كوتاه، آن هم براى ملتى كه آن همه معجزات ديده بودند گناهى نبود كه به اين آسانى بخشوده شود و مثلا با گفتن يك" استغفر اللَّه" همه چيز پايان يابد.

بلكه بايد اين ملت غضب پروردگار را ببيند و طعم ذلت را در اين زندگى بچشد و شلاق كيفر كسانى را كه به خدا افترا مى‌بندند به پيكر خود احساس كند تا بار ديگر به اين آسانى و سادگى به فكر چنين گناه عظيمى نيفتد.

*** در آيه بعد اين موضوع را تكميل كرده و به صورت يك قانون كلى چنين مى‌گويد:" اما آنها كه اعمال بدى انجام دهند، سپس توبه كنند (و شرائط توبه همگى انجام گيرد) و ايمان خود را به خدا تجديد نمايند و از هر گونه شرك و نافرمانى بازگردند، پروردگار تو بعد از آن، آنها را مى‌بخشد، او بخشنده و مهربان است" (وَ الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِها وَ آمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ‌).

*** پاسخ به دو سؤال:

١- آيا دو آيه فوق، جمله معترضه است كه در وسط داستان بنى اسرائيل به عنوان تذكرى به پيامبر اسلام و مسلمانان نازل شده است و يا پيام خداوند به موسى ع بعد از ماجراى گوساله‌پرستى است.

بعضى از مفسران احتمال اول و بعضى احتمال دوم را پذيرفته‌اند، آنها كه احتمال اول را پذيرفته‌اند، به جمله‌ إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ‌:" پروردگار