تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١١ - پاسخ

تهديدها و حملات دشمن نهراسيد و از ميدان بيرون نرويد (وَ اصْبِرُوا) و براى تاكيد مطلب و ذكر دليل، به آنها گوشزد مى‌كند كه" سراسر زمين از آن خدا است و مالك و فرمانرواى مطلق او است، و به هر كس از بندگانش بخواهد آن را منتقل مى‌سازد" (إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ‌) و آخرين شرط اين است كه تقوا را پيشه كنيد، زيرا" عاقبت پيروزمندانه از آن پرهيزكاران است" (وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ‌) اين سه شرط كه يكى از آنها در زمينه عقيده (استعانت جستن از خدا) و ديگرى در زمينه اخلاق (صبر و استقامت) و ديگرى در زمينه عمل (تقوى و پرهيزكارى) تنها شرط پيروزى قوم بنى اسرائيل به دشمن نبود، بلكه هر قوم و ملتى بخواهند بر دشمنانشان پيروز شوند، بدون داشتن اين برنامه سه ماده‌اى امكان ندارد، افراد بى‌ايمان و مردم سست و ترسو، و ملتهاى آلوده و تبهكار، اگر هم پيروز گردند، موقتى و ناپايدار خواهد بود.

قابل توجه اينكه اين سه شرط هر كدام فرع بر ديگرى است، پرهيزكارى بدون استقامت در برابر شهوات و زرق و برق جهان ماده ممكن نيست همان طور كه صبر و استقامت نيز بدون ايمان به خدا، بقاء و دوام ندارد،

*** و در آخرين آيه مورد بحث شكوه و گله‌هاى بنى اسرائيل را از مشكلاتى كه بعد از قيام موسى ع با آن دست به گريبان بودند، منعكس مى‌سازد و مى‌گويد:" آنها به موسى گفتند: پيش از آنكه تو بيايى ما را آزار مى‌دادند، اكنون هم كه آمده‌اى باز آزارها هم چنان ادامه دارد" پس كى گشايشى در كار پيدا مى‌شود؟ (قالُوا أُوذِينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا) گويا بنى اسرائيل مثل بسيارى از ما مردم انتظار داشتند كه با قيام موسى ع يك شبه همه كارها روبراه شود، فرعون از بين برود، فرعونيان نابود شوند و كشور پهناور