تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٤ - تفسير توحيد مالكيت خداوند

قرار دادن آنها محال است محال.

از سوى ديگر پرستش يك موجود يا بخاطر عظمت او است، يا بخاطر سود و زيانى است كه از او به انسان مى‌رسد، اما اين معبودان ساختگى نه آن دارند نه اين! [١] و در دنباله آيه براى تاكيد بر دقت هر چه بيشتر بر مضمون اين سؤال، مى‌فرمايد:" اين گونه آيات خود را براى افرادى كه تعقل مى‌كنند تشريح مى‌كنيم" (كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ‌).

آرى با ذكر مثالهاى روشن از متن زندگى خود شما حقايق را بازگو مى‌كنيم تا انديشه خود را به كار اندازيد، و لا اقل چيزى را كه حتى براى خود نمى‌پسنديد براى پروردگار جهان قائل نشويد.

*** ولى اين آيات بينات و اين گونه مثالهاى واضح و روشن براى صاحبان انديشه است، نه ظالمان هواپرست بى دانشى كه پرده‌هاى جهل و نادانى بر قلب آنها فرو افتاده، و خرافات و تعصبات جاهلى فضاى فكر آنها را تيره و تار كرده. لذا در آيه بعد مى‌افزايد:" ظالمان از هوا و هوسهاى خويش بدون علم و آگاهى پيروى مى‌كنند و تابع هيچ منطقى نيستند" (بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا اهوائهم بغير علم).

اينها را خداوند به خاطر اعمالشان در وادى ضلالت افكنده است" و چه كسى مى‌تواند آنها را كه خدا گمراه كرده است هدايت كند"؟! (فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ‌).

---

[١] بعضى از مفسران براى جمله" تَخافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ‌" به همين مناسبت تفسير ديگرى دارند كه حاصلش اين است اين معبودان قدرتى ندارند كه از آنها بترسيد حتى به اندازه ترسى كه از يكديگر داريد تا چه رسد به اينكه بيشتر ترس داشته باشيد (ولى تفسيرى كه در آغاز آيه آورديم نزديكتر به نظر مى‌رسد).