تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٤ - تفسير تسبيح و حمد در همه حال براى خدا است

به نمازهاى پنجگانه نخواهد شد، هر چند اين نمازها از مصداقهاى روشن آن است.

ذكر اين نكته نيز لازم است كه جمله‌هاى" سبحان اللَّه"" و له الحمد" مى‌تواند انشاء تسبيح و حمدى از ناحيه خداوند باشد، همانگونه كه در آيه ١٤ سوره مؤمنون مى‌فرمايد" فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ‌":" جاويد و پر بركت است خداوندى كه بهترين خالقها است".

و ممكن است اين حمد و تسبيح به معنى امر باشد، يعنى او را تسبيح و حمد گوئيد (سبحوه و احمدوا له) و اين تفسير نزديكتر به نظر مى‌رسد كه آيات فوق دستورى باشد به همه بندگان كه براى زدودن آثار شرك و گناه از دل و جان، هر صبح و شام، و هر ظهر و عصر، حمد و تسبيح خدا گويند، به وسيله نماز و غير نماز.

در حديثى از پيامبر گرامى اسلام ص چنين آمده است:" هر كس دو آيه فوق و آيه ما بعد از آن را صبحگاهان بخواند آنچه را در روز از او فوت مى‌گردد جبران خواهد كرد، و هر كس آن را در آغاز شب بخواند آنچه را در شب از او فوت شود جبران خواهد كرد" [١]

*** در آيه بعد باز به مساله معاد بازمى‌گردد، و از طريق ديگرى به استبعاد منكران چنين پاسخ مى‌گويد:" خداوند همواره زنده را از مرده، و مرده را از زنده خارج مى‌كند، و زمين را بعد از مرگ حيات مى‌بخشد، و همين گونه روز قيامت مبعوث و خارج مى‌شويد" (يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ‌).

يعنى" صحنه معاد" و" صحنه پايان دنيا" كه يكى خروج" حى از ميت" است و ديگرى" ميت از حى" مرتبا در برابر چشم شما تكرار مى‌شود، بنا بر اين‌

---

[١] تفسير نور الثقلين جلد ٤ صفحه ١٧٢.