تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٤ - ١- منظور از ذى القربى در اينجا كيانند؟

١- بعضى معتقدند مخاطب، همه مؤمنان و مسلمانان هستند، و منظور پرداختن حق خويشاوندان به آنها است.

٢- بعضى ديگر مى‌گويند مخاطب پيامبر ص است و منظور پرداختن حق بستگان پيامبر ص به آنها است، مانند خمس غنائم و ساير اشيايى كه خمس به آن تعلق مى‌گيرد و بطور كلى حقوقشان در بيت المال.

لذا در روايات متعددى كه از طرق شيعه و اهل تسنن نقل شده مى‌خوانيم كه به هنگام نزول آيه فوق، پيامبر ص فاطمه ع را خواند و سرزمين" فدك" را به او بخشيد [١] در حديثى كه از منابع اهل تسنن از ابو سعيد خدرى صحابه معروف پيامبر ص نقل شده مى‌خوانيم:

لما نزل قوله تعالى‌ وَ آتِ ذَا الْقُرْبى‌ حَقَّهُ‌ أعطى رسول اللَّه (ص) فاطمه فدكا:

" هنگامى كه آيه‌ وَ آتِ ذَا الْقُرْبى‌ حَقَّهُ‌ نازل شد پيامبر ص سرزمين فدك را به فاطمه ع داد" [٢] از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه حتى امام سجاد ع به هنگام اسارت‌

[١] فدك زمين آباد و محصول خيزى در نزديكى خيبر بود، و از مدينه حدود ١٤٠ كيلومتر فاصله داشت، و بعد از خيبر، نقطه اتكاء يهوديان در حجاز به شمار مى‌رفت (به كتاب مراصد الاطلاع ماده فدك مراجعه شود).

بعد از آن كه يهوديان اين منطقه بدون جنگ تسليم شدند پيامبر ص اين سرزمين را طبق تواريخ و اسناد معتبر به فاطمه ع بخشيد، اما بعد از رحلت آن حضرت، مخالفان آن را غصب نمودند و ساليان دراز به صورت يك حربه سياسى در دست آنها بود اما بعضى از خلفا اقدام به تحويل آن به فرزندان فاطمه ع نمودند.

[٢] اين حديث را" بزار" و" ابو يعلى" و" ابن ابى حاتم" و" ابن مردويه" از" ابو سعيد" نقل كرده‌اند (به كتاب ميزان الاعتدال جلد ٢ صفحه ٢٨٨ و كنز العمال جلد ٢ صفحه ١٥٨ مراجعه شود)- طبرسى در مجمع البيان و همچنين در المنثور در ذيل آيه مورد بحث اين حديث را از طرق شيعه و اهل تسنن آورده‌اند.