تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٤ - ٣- نخستين و آخرين سخن، توحيد است

شرق و غرب يكى از عوامل مؤثر عقب افتادگى و ضعف و ناتوانى مسلمين است.

و چه عالى فرمود: على ع‌

و اعلموا انه ليس على احد بعد القرآن من فاقة و لا لاحد قبل القرآن من غنى:

" بدانيد هيچكس از شما بعد از دارا بودن قرآن كمترين نياز و فقر ندارد و احدى قبل از دارا بودن قرآن بى‌نياز نخواهد بود" [١] و چقدر دردناك است بيگانگى ما از قرآن، و آشنايى بيگانگان به قرآن.

و چه رنج‌آور است كه بهترين وسيله سعادت در خانه ما باشد و ما به دنبال آن گرد جهان بگرديم.

و چه مصيبت بار است در كنار چشمه آب حيات، تشنه كام، جان دادن، و يا در بيابانهاى برهوت به دنبال سراب دويدن؟! خداوندا به ما آن عقل و درايت و ايمان را عطا فرما كه اين بزرگ وسيله سعادت را كه خونبهاى شهيدان راه تو است، ارزان از دست ندهيم! و به ما آن هوشيارى مرحمت كن كه بدانيم گمشده‌هاى ما در همين كتاب بزرگ است، تا دست نياز به سوى اين و آن دراز نكنيم.

٣- نخستين و آخرين سخن، توحيد است‌

نكته ديگرى كه آيات فوق به ما آموخت، تاكيد بر توحيد به عنوان آخرين سخن و تذكر به" اولوا الالباب" به عنوان آخرين يادآورى است.

آرى توحيد ريشه‌دارترين و عميقترين اصل اسلامى است، و تمام خطوط تعليم و تربيت اسلامى به آن منتهى مى‌شود، يعنى از هر جا شروع كنيم بايد از توحيد شروع كنيم و هر جا برسيم بايد به توحيد ختم كنيم كه تار و پود اسلام را

[١] نهج البلاغه خطبه ١٧٦.