تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد دهم

ادامه سوره يوسف

سوره يوسف (12) آيات 54 تا 57

يوسف خزانهدار كشور مصر مىشود

نكتهها

1- چگونه يوسف دعوت طاغوت زمان را پذيرفت؟

2- اهميت مسائل اقتصادى و مديريت

3- نظارت بر مصرف

4- مدح خويش يا معرفى خويشتن

5- پاداشهاى معنوى برتر است

6- حمايت از زندانيان

سوره يوسف (12) آيات 58 تا 62

تفسير پيشنهاد تازه يوسف به برادران

نكتهها

1- چرا يوسف خود را به برادران معرفى نكرد

2- چرا يوسف پول را به برادران بازگرداند

3- چگونه يوسف از اموال بيت المال به برادران داد؟

سوره يوسف (12) آيات 63 تا 66

تفسير سرانجام موافقت پدر جلب شد

نكتهها

1- چگونه يعقوب حاضر شد بنيامين را به برادران بسپارد

2- آيا تنها سوگند خوردن و عهد كردن كافى بود؟

سوره يوسف (12) آيات 67 تا 68

سوره يوسف (12) آيات 69 تا 76

تفسير طرحى براى نگهدارى برادر

نكتهها

1- چرا يوسف خودش را به برادران معرفى نكرد تا پدر را از غم جانكاه فراق زودتر رهايى بخشد

2- چگونه بىگناهى را متهم به سرقت كرد؟

3- نسبت سرقت به همه چه مفهومى دارد؟

4- كيفر سرقت در آن زمان چه بوده

5- سقايه يا صواع

سوره يوسف (12) آيات 77 تا 79

تفسير چرا فداكارى برادران يوسف پذيرفته نشد؟

سوره يوسف (12) آيات 80 تا 82

تفسير برادران سرافكنده به سوى پدر بازگشتند؟

نكتهها

1- برادر بزرگتر كه بود؟

2- داورى بر اساس قرائن حال

3- از آيات فوق برمىآيد

سوره يوسف (12) آيات 83 تا 86

تفسير من از خدا الطافى سراغ دارم كه نمىدانيد!

سوره يوسف (12) آيات 87 تا 93

تفسير بكوشيد و مايوس نشويد كه ياس نشانه كفر است!

نكتهها

1- چه كسى پيراهن يوسف را ببرد؟

2- بزرگوارى يوسف

3- شكرانه پيروزى

سوره يوسف (12) آيات 94 تا 98

تفسير سرانجام لطف خدا كار خود را كرد

نكتهها

1- چگونه يعقوب، بوى پيراهن يوسف را حس كرد؟

2- تفاوت حالات پيامبران

3- چگونه يعقوب بينايى خود را باز يافت؟

4- وعده استغفار

5- توسل جايز است

6- پايان شب سيه

سوره يوسف (12) آيات 99 تا 101

سرانجام كار يوسف و يعقوب و برادران

نكتهها

1- آيا سجده براى غير خدا جايز است؟

2- وسوسههاى شيطان

3- امنيت نعمت بزرگ خدا

4- اهميت مقام علم

5- پايان خبر

6- آيا مادر يوسف به مصر آمد؟

7- بازگو نكردن سرگذشت براى پدر

سوره يوسف (12) آيات 102 تا 107

تفسير اين مدعيان غالبا مشركند!

سوره يوسف (12) آيات 108 تا 111

تفسير زندهترين درسهاى عبرت

(13) سوره رعد اين سوره در مكه نازل شده و 43 آيه است

سوره الرعد (13) آيات 1 تا 4

تفسير نشانههاى خدا در آسمان و زمين و جهان گياهان

نكتهها

1- در نخستين آيه مورد بحث،

2- معجزات علمى قرآن

3- تسخير خورشيد و ماه

سوره الرعد (13) آيات 5 تا 6

تعجب كفار از معاد

نكتهها

1- تعجب از آفرينش جديد چرا؟

2- آيا خداوند ستمگران را مىبخشد؟

سوره الرعد (13) آيه 7

باز هم بهانه جويى!

در اينجا دو سؤال پيش مىآيد

سوره الرعد (13) آيات 8 تا 10

تفسير علم بىپايان خدا

نكتهها

1- قرآن و جنين شناسى

2- همه چيز اندازه دارد

3- براى خداوند غيب و شهود يكسان است

4- آثار تربيتى توجه به علم خدا

سوره الرعد (13) آيه 11

تفسير محافظان غيبى!

نكتهها

1- معقبات چيست؟

2- هميشه تغييرات از خود ما است! (يك قانون كلى)

سوره الرعد (13) آيات 12 تا 15

بخش ديگرى از نشانههاى عظمت او

بركات رعد و برق

نكتهها

1- منظور از سجده موجودات چيست

سوره الرعد (13) آيه 16

تفسير بت پرستى چرا؟

نكتهها

1- خالقيت و ربوبيت با معبوديت مرتبط است

2- چگونه سؤال و جواب را هر دو خودش مىگويد؟

3- هم چشم بينا و هم نور آفتاب لازم است

4- آيا خالقيت خدا نسبت به همه چيز دليل بر جبر است؟

سوره الرعد (13) آيه 17

تفسير ترسيم دقيقى از منظره حق و باطل

نكتهها

1- راه شناخت حق و باطل

2- زبد چيست؟

3- هميشه بهرهها به ميزان آمادگيهاست و لياقتهاست!

4- باطل دنبال بازار آشفته مىگردد!

5- باطل تنها در يك لباس ظاهر نمىشود

6- بقاى هر موجود بسته به ميزان سود رسانى او است!

7- چگونه حق، باطل را بيرون مىريزد

8- باطل در بقاى خود مديون حق است

9- مبارزه حق و باطل هميشگى است

10- زندگى در پرتو تلاش و جهاد

مثلهاى قرآن

1- مثال، مسائل را حسى مىكند

2- مثال، راه را نزديك مىكند

3- مثال، مسائل را همگانى ميسازد

4- مثال، درجه اطمينان به مسائل را بالا مىبرد

5- مثال، لجوجان را خاموش مىسازد

سوره الرعد (13) آيه 18

تفسير آنها كه دعوت حق را اجابت كردند

سوره الرعد (13) آيات 19 تا 24

تفسير درهاى هشتگانه بهشت و برنامه اولوا الالباب

نكتهها

1- چرا تنها صبر ذكر شده است؟

2- درهاى بهشت

3- بستگان بهشتيان به آنها ملحق مىشوند

4- جنات عدن چيست؟

5- شستن آثار گناه

سوره الرعد (13) آيات 25 تا 26

تفسير دنيا پرستان تبهكار!

نكتهها

1- مفسد فى الارض كيست؟

2- روزى بدست خدا است اما!

سوره الرعد (13) آيات 27 تا 29

تفسير ياد خدا مايه آرامش دلها است

نكتهها

1- چگونه دل با ياد خدا آرام مىگيرد؟

عوامل نگرانى و پريشانى

1- آيا آرامش با خوف خدا سازگار است؟

3- ذكر خدا چيست و چگونه است؟

سوره الرعد (13) آيات 30 تا 32

شان نزول

تفسير هر كار كنى اين لجوجان ايمان نمىآورند!

نكتهها

1- چرا روى كلمه" رحمان" تكيه شده است؟

2- چرا پيامبر تسليم درخواست معجزات نشد؟

3- قارعه چيست؟

سوره الرعد (13) آيات 33 تا 34

تفسير چگونه خدا را با بتها قرين مىسازيد؟!

سوره الرعد (13) آيه 35

سوره الرعد (13) آيه 36

تفسير خدا پرستان و احزاب!

نكته ايمان و همبستگىهاى حزبى

سوره الرعد (13) آيات 37 تا 40

حوادث" قطعى" و" قابل تغيير"

به دو نكته مهم توجه فرمائيد

1- لوح محو و اثبات و ام الكتاب

2- بدا چيست؟

سوره الرعد (13) آيات 41 تا 43

انسانها و جامعهها از ميان مىروند و خدا مىماند

(14) سوره ابراهيم داراى 52 آيه است كه در مكه نازل شده (به استثناى آيات 28 و 29 كه طبق گفته بسيارى از مفسران در مدينه درباره كشتگان مشركان در بدر نازل گرديده است)

محتواى سوره

فضيلت اين سوره

سوره إبراهيم (14) آيات 1 تا 3

تفسير بيرون آمدن از ظلمتها به نور!

نكتهها

1- تشبيه ايمان و راه خدا، به نور

سوره إبراهيم (14) آيات 4 تا 7

تفسير روزهاى حساس زندگى

نكتهها

1- يادآورى ايام اللَّه

2- راه و رسم جباران

3- آزادى برترين نعمت

4- شكر مايه فزونى نعمت و كفر موجب فنا است

چند نكته مهم در زمينه شكر نعمت

سوره إبراهيم (14) آيات 8 تا 10

تفسير آيا در خدا شك است؟

سوره إبراهيم (14) آيات 11 تا 12

تفسير تنها بر خدا توكل كنيد

چند نكته

1- توكل مؤمنان و توكل متوكلان

2- پاسخى روشن به كسانى كه نفى اعجاز پيامبران مىكنند

3- حقيقت توكل و فلسفه آن

فلسفه توكل

سوره إبراهيم (14) آيات 13 تا 17

تفسير برنامه و سرنوشت جباران عنيد

نكتهها

1- مقام پروردگار يعنى چه؟

سوره إبراهيم (14) آيه 18

تفسير خاكسترى بر سينه تند باد!

نكتهها

1- چرا اعمال آنها تشبيه به خاكستر در برابر باد شده؟

2- چرا اعمال آنها بىمحتوا است؟

3- مساله احباط

4- آيا مخترعان و مكتشفان پاداش الهى دارند؟

سوره إبراهيم (14) آيات 19 تا 20

تفسير آفرينش بر اساس حق است

سوره إبراهيم (14) آيات 21 تا 23

تفسير گفتگوى صريح شيطان و پيروانش

چند نكته

1- نخستين سؤالى كه در زمينه اين آيه پيش مىآيد

3- رساترين بيان در مذمت تقليد كوركورانه

چند نكته

1- پاسخ دندانشكنى كه شيطان به پيروانش مىدهد

سوره إبراهيم (14) آيات 24 تا 27

تفسير شجره طيبه و شجره خبيثه

نكتهها

1- آيا منظور از آخرت در آيه اخير قبر است؟

2- نقش ثبات و استقامت

3- شجره طيبه و خبيثه در روايات اسلامى

سوره إبراهيم (14) آيات 28 تا 30

تفسير سرانجام كفران نعمتها

نكتهها

كفران نعمت هر گونه بهرهگيرى انحرافى است

سوره إبراهيم (14) آيات 31 تا 34

تفسير عظمت انسان از ديدگاه قرآن

نكتهها

1- پيوندى با خالق و پيوندى با خلق

2- چرا پنهان و آشكار؟

3- در آن روز" بيع" و" خلال" نيست

4- همه موجودات سر بر فرمان تواند اى انسان!

5- دائبين

6- آيا هر چه را از خدا مىخواهيم به ما مىدهد؟

7- چرا نعمتهاى او قابل شمارش نيستند

8- افسوس كه انسان" ظلوم" و" كفار" است

سوره إبراهيم (14) آيات 35 تا 41

تفسير دعاهاى سازنده ابراهيم بتشكن

نكتهها

1- آيا مكه در آن زمان شهر بود؟

2- امنيت سرزمين مكه

3- چرا ابراهيم تقاضاى دورى از بت پرستى مىكند

4- تابعان ابراهيم كيانند؟

5- وادى غير ذى ذرع و حرم امن خدا

6- تقاضاهاى هفتگانه ابراهيم

7- آيا ابراهيم براى پدرش دعا مىكند؟

سوره إبراهيم (14) آيات 42 تا 45

تفسير روزى كه چشمها از حركت باز مىايستد!

نكتهها

1- چرا مخاطب در اينجا پيامبر است؟

3- چرا تقاضاى مهلت پذيرفته نمىشود؟

سوره إبراهيم (14) آيات 46 تا 52

تفسير توطئههاى ستمگران بجايى نمىرسد!

نكتهها

1- تبديل زمين و آسمان، به زمين و آسمان ديگر

2- آغاز و ختم سوره ابراهيم

3- نخستين و آخرين سخن، توحيد است

زندگى پرماجراى ابراهيم

پيامبر بتشكن

زادگاه و طفوليت ابراهيم

مبارزه با گروههاى مختلف بتپرست

مبارزه منطقى با بت پرستان

گفتگو با آزر

نبوت ابراهيم

مبارزه عملى با بت پرستان

گفتگو با حاكم جبار!

هجرت ابراهيم

آخرين مرحله رسالت ابراهيم

مقام والاى ابراهيم در قرآن

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٩ - فضيلت اين سوره

محتواى سوره‌

چنان كه از نام سوره پيدا است، قسمتى از آن درباره قهرمان توحيد ابراهيم بت‌شكن (بخش نيايشهاى او) نازل گرديده است.

بخش ديگرى از اين سوره اشاره به تاريخ انبياى پيشين همچون نوح، موسى، و قوم عاد و ثمود، و درسهاى عبرتى كه در آنها نهفته است مى‌باشد.

مجموعه اينها بحثهاى فراوانى را كه در اين سوره در زمينه موعظه و اندرز و بشارت و انذار نازل گرديده تكميل مى‌نمايد.

و همانگونه كه در غالب" سوره‌هاى مكى" مى‌خوانيم قسمت قابل ملاحظه‌اى نيز بحث از" مبدء" و" معاد" است، كه با راسخ شدن ايمان به آنها در قلب انسان، روح و جان و سپس گفتار و كردار او، نور و روشنايى ديگرى پيدا مى‌كند و در مسير حق و اللَّه قرار مى‌گيرد.

خلاصه اين سوره مجموعه‌اى است از بيان اعتقادات و اندرزها و موعظه‌ها و سرگذشتهاى عبرت‌انگيز اقوام پيشين و بيان هدف رسالت پيامبران و نزول كتب آسمانى.

فضيلت اين سوره‌

از پيامبر اكرم ص نقل شده است كه فرمود:

من قرء سورة ابراهيم و الحجر اعطى من الاجر عشر حسنات بعدد من عبد الاصنام و بعدد من لم يعبدها:

" كسى كه سوره" ابراهيم" و" حجر" را بخواند، خداوند به تعداد هر يك از آنها كه بت مى‌پرستيدند و آنها كه بت نمى‌پرستيدند، ده حسنه به او مى‌بخشد" [١]

[١] مجمع البيان و نور الثقلين در آغاز اين سوره.