تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٨ - فلسفه توكل

است نجات مى‌دهد و باو آزادگى و اعتماد به نفس مى‌بخشد.

" توكل" با" قناعت" ريشه‌هاى مشتركى دارد، و طبعا فلسفه آن دو نيز از جهاتى با هم شبيه است و در عين حال تفاوتى نيز دارند در اينجا چند روايت اسلامى در زمينه توكل- به عنوان پرتوى روى مفهوم اصلى و ريشه آن مى‌آوريم:

امام صادق ع مى‌گويد"

ان الغناء و العز يجولان فاذا ظفرا بموضع التوكل اوطنا

" [١]" بى‌نيازى و عزت در حركتند هنگامى كه محل توكل را بيابند در آنجا وطن مى‌گزينند".

در اين حديث وطن اصلى بى‌نيازى و عزت" توكل" معرفى شده است.

از پيامبر اسلام ص نقل شده كه فرمود از پيك وحى خدا، جبرئيل، پرسيدم توكل چيست؟ گفت"

العلم بان المخلوق لا يضر و لا ينفع، و لا يعطى و لا يمنع، و استعمال الياس من الخلق فاذا كان العبد كذلك لم يعمل لاحد سوى اللَّه و لم يطمع فى احد سوى اللَّه فهذا هو التوكل‌

" [٢]" آگاهى به اين واقعيت كه مخلوق نه زيان و نفع مى‌رساند و نه عطا و منع دارد، و چشم از دست مخلوق برداشتن، هنگامى كه بنده‌اى چنين شد جز براى خدا كار نمى‌كند و از غير او اميد ندارد، اين حقيقت توكل است".

كسى از امام على بن موسى الرضا ع پرسيد:"

ما حد التوكل؟ فقال ان لا تخاف مع اللَّه احدا [٣]

"" حد توكل چيست؟ فرمود اينكه با اتكاى به خدا از هيچكس نترسى"!. [٤]

[١] اصول كافى جلد ٢ باب التفويض الى اللَّه و التوكل عليه حديث ٣.

[٢] بحار الانوار ج ١٥ بخش ٢ فى الاخلاق ص ١٤ چاپ قديم.

[٣] سفينة البحار جلد ٢ صفحه ٦٨٢.

[٤] براى توضيح بيشتر در زمينه توكل و مانند آن به كتاب انگيزه پيدايش مذهب مراجعه كنيد.