تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٩ - تفسير چگونه خدا را با بتها قرين مىسازيد؟!

بيان فرموده است.

چهارم اينكه: اين مشركان درك صحيح و درستى ندارند، و چون پيرو هوى و هوس و تقليدهاى كوركورانه‌اند، قادر به قضاوت عاقلانه و صحيح نيستند، و به همين دليل به اين گمراهى و ضلالت كشيده شده‌اند،" اينها مكر و توطئه‌هايشان در برابر پيامبر ص و مؤمنان و دروغ و تهمت و تزويرها در نظرشان (به خاطر ناپاكى درون) زينت داده شده است"، تا جايى كه اين موجودات بى‌ارزش و بى‌نام و نشان را شريك خدا دانسته‌اند (بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَ صُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ‌).

" و كسى را كه خدا گمراه سازد، هيچكس توانايى هدايت او را نخواهد داشت" (وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ).

بارها گفته‌ايم اين ضلالت به معنى اجبار نيست، و مساله دل بخواهى و بى‌حساب نمى‌باشد، بلكه اضلال الهى به معنى عكس العمل كارهاى نادرست و غلط خود انسان است كه او را به گمراهيها مى‌كشاند، و از آنجا كه اين خاصيت را خدا در اين گونه اعمال قرار داده، به خدا نسبت داده مى‌شود.

*** و در آخرين آيه مورد بحث به مجازاتهاى دردناك آنها در دنيا و آخرت كه طبعا شامل شكست و ناكامى و سيه‌روزى و آبروريزى و غير آن مى‌شود، اشاره كرده چنين مى‌گويد:" براى آنها در زندگى دنيا مجازاتى است و مجازات آخرت سختتر و شديدتر است" (لَهُمْ عَذابٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَقُ‌).

چرا كه دائمى و هميشگى و جسمانى و روحانى و توأم با انواع ناراحتيها است:

و اگر گمان كنند راه فرار و وسيله دفاعى در برابر آن دارند، سخت در اشتباهند چرا كه" هيچ چيز در برابر خداوند نمى‌تواند از آنها دفاع كند" (وَ ما لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ‌).