اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - جدال و مراء در روايات اسلامى

ولى اين واژه بعداً به هر نوع بحث و گفتگو درباره هر مطلبى كه محل ترديد است، خواه بحث و گفتگوى مثبت و حق جويانه، و خواه لجاجت‌آميز و پرخاشگرانه باشد اطلاق گرديده است.

از مواردى كه «مراء» در معنى مثبت به كار رفته آيه شريفه ٢٢ سوره كهف است كه به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد اگر مى‌خواهد درباره اصحاب كهف با مخالفان صحبت كند، آشكارا به گفتگو بنشيند (فَلا تُمارِ فيهِمْ الَّا مِراءً ظاهِراً). [١]

و موارد منفى آن فراوان است از جمله دو مورد كه در آيات بالا آمده بود.

اين نكته نيز لازم به يادآورى است كه واژه مَريه (بر وزن جزيه و قريه) به معنى ترديد در تصميم‌گيرى است، و بعضى به معنى شك توأم با قرائن تهمت گرفته‌اند.

(همانند ريبه).

جدال و مراء در روايات اسلامى‌

از آنجا كه مجادله به باطل سبب مخفى شدن حق و افزايش تعصب و خشونت و مفاسد بى‌شمار ديگرى مى‌شود، در روايات اسلامى به شدت از آن نهى شده مخصوصاً اگر مجادله در مصالح دينى باشد. از جمله:

١- پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديثى مى‌فرمايد: «ماضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ انْ هَداهُمُ اللَّهُ الَّا اوتُوا الْجَدَلَ؛ هيچ گروهى را بعد از آن كه خدا هدايتشان كرد گمراه نشدند مگر آن كه گرفتار جدال شدند». [٢]

٢- همين مضمون در حديث ديگرى با تفاوت مختصرى از آن حضرت نقل شده است فرمود: «ما ضَلَّ قَوْمٌ الَّا وَ اوْثَقَ الْجَدَلَ؛ هيچ قومى گمراه نشدند مگر اين كه اعتماد بر جدال كردند» [٣]

٣- در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: «لَعَنَ اللَّهُ الذَّيِنَ يُجادِلُونَ فِى دِينِهِ‌

[١]. كهف، آيه ٢٢.

[٢]. احياءالعلوم، جلد ٣، صفحه ١٥٥٣.

[٣]. بحار الانوار، جلد ٢، صفحه ١٣٨، حديث ٥٢.