اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨١ - شكر راه وصول به نعمتهاى پروردگار
است اشاره كرده و مىفرمايد: «وَ جَعَلَ لَكُمْ السَّمَعَ وَ الأْبْصارَ وَ الأْفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ خداوند براى شما گوش و چشم و عقل قرار داد شايد (او را بشناسيد و) شكر نعمت او را بجا آوريد». [١]
قرآن مجيد در موارد زيادى اشاره به وجود اين فضيلت (شكرگزارى در انبياء بزرگ) كرده، يا به آنها دستور شكرگزارى داده است [٢].
و گاه مىفرمايد: شكر گزاران واقعى در ميان انسانها كم هستند. خطاب به آل داود مىفرمايد: «اعْمَلوُا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِىَ الشَّكوُر؛ اى آل داود! (در برابر آن همه نعمتهاى عظيم و حكومت گسترده و علم و دانش و قدرتى كه در اختيار شما گذارديم)، شكر نعمتهاى خدا را به جاى آوريد هر چند كمى از بندگان من شكرگزارند». [٣]
در جاى ديگر مىفرمايد شرط خشنودى خداوند از شما شكرگزارى است مىفرمايد: «ان تَكْفَرُوا فَانَّ اللّهَ غَنِىٌّ عَنْكُمْ وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفُرَ وَ ان تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ؛ اگر كفران كنيد خداوند از شما بىنياز است، و هرگز كفران را براى بندگانش نمىپسندد و اگر شكر او را بجا آوريد، آن را براى شما مىپسندد و راضى مىشود». [٤]
آيات مربوط به شكر در قرآن مجيد بسيار است، و شايد بالغ بر هفتاد آيه شود، و جالب اين كه صفت شكرگزارى به عنوان يكى از اوصاف پروردگار در اين آيات آمده است. در سوره نساء، آيه ١٤٧ مىخوانيم: «ما يَفْعَلُ اللّهُ بِعَذابِكْم انْ شَكَرْتُمْ آمَنْتُمْ وَ كانَ اللّهُ شاكِراً عَلِيماً؛ خدا چه نيازى به مجازات شما دارد اگر شكرگزارى كنيد (و نعمتهايش را به جا مصرف نماييد)، و ايمان بياوريد خدا شكر گزار و آگاه است (و از اعمال و نيّات شما باخبر است)».
قابل توجه اين كه مفهوم آيه اين است: اگر شكرگزارى به معنى واقعى انجام شود سرچشمه مجازاتها و عذاب الهى به كلّى برچيده مىشود. به علاوه صفت شكرگزارى در اينجا به عنوان يكى از اوصاف الهى مطرح شده است و نشان مىدهد
[١]. نحل، آيه ٧٨.
[٢]. به آيات ١٢١ نحل، ٣ اسراء، ١٢ لقمان و ١٣ سبأ مراجعه فرماييد.
[٣]. سبأ، آيه ١٣.
[٤]. زمر، آيه ٧.