اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٤ - تفسير و جمع بندى

خود در راه خدا و اقامه نماز و اداء زكات و وفاى به عهد و شكيبايى در مشكلات و در هنگام جهاد، توصيف مى‌كند.

از مجموع اين اوصاف به خوبى مى‌توان نتيجه گرفت كه صادقان فقط صادقان در سخن و كلام نيستند، بلكه صدق در ايمان و عمل و در طريق ايثار و جان فشانى و اطاعت پروردگار نيز در برنامه آنها است، گرچه اين مفهوم، مفهوم وسيعى است، ولى نمونه كامل و اتمّ آنها معصومانند.

لذا در رواياتى كه از طرق اهل‌بيت و اهل سنت نقل شده مى‌خوانيم كه اين آيه تفسير به على بن ابى‌طالب و يارانش، يا تفسير به على بن ابى‌طالب و اهل‌بيتش شده است.

علّامه ثعلبى در تفسير خود از ابن عباس نقل مى‌كند كه گفت‌ «مع الصّادقين يعنى مع على بن ابى‌طالب و اصحابه». [١]

گروه ديگرى از علماى اهل سنت مانند علّامه گنجى در كفاية الطالب، و سبط بن جوزى در تذكره، نيز همين معنى را نقل كرده‌اند. با اين تفاوت كه به جاى اصحاب، اهل بيت آمده، و در ذيل آن مى‌خوانيم: «قالَ بْنُ عباس: عَلِىٌّ سَيِّدُ الصَّادِقين؛ ابن عباس گفت: على عليه السلام سيد و سرور صادقان است». [٢]

در رواياتى نيز از جابر بن عبداللَّه انصارى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود: «اى آل محمّد؛ منظور آل محمّد صلى الله عليه و آله است». [٣]

بسيارى از مفسران از مطلق بودن آيه چنين استفاده كرده‌اند كه اين دستور شامل همه مسلمان‌ها در هر زمان و مكان مى‌شود، و از آن‌جا كه صادق مطلق امام معصوم عليه السلام است، دلالت مى‌كند كه در هر زمان بايد پيشواى معصوم عليه السلام وجود داشته باشد. (و تعبير به صيغه جمع- صادقين- به خاطر مجموع مخاطبان در تمام زمان‌ها است).

نتيجه اين كه همه ما موظّفيم كه هميشه با صادقان باشيم، صادقانى كه‌

[١]. احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٢٩٧.

[٢]. همان مدرك.

[٣]. تفسير نورالثقلين، جلد ٢، صفحه ٢٨٠.