اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٦ - درمان سوء خلق

بدترين و مزاحم‌ترين صفات است كه آثار مرگبارى در زندگى انسان و اطرافيان او دارد، و افق زندگانى را تيره و تار و شهد حيات را در كام انسان مبدّل به شرنگ مى‌كند.

بنابراين كسانى كه گرفتار اين رذيله اخلاقى هستند بايد هر چه زودتر براى درمان خود بكوشند، و از طرقى كه علما و بزرگان اخلاق گفته‌اند بهره گيرند، از جمله اين كه: مبتلايان به اين صفت رذيله بايد همه روزه در عواقب شوم آن بينديشند و روايات بالا و سخنان بزرگان را مكرر در مكرر مرور كنند و آثار شوم آن را در زندگى مبتلايان به آن مشاهده نمايند كه چگونه مردم از آنها متنفّر مى‌شوند، و در زندگى در برابر حوادث سخت تنها مى‌مانند، و در مجموع رانده درگاه خدا و خلق خواهند شد.

اين نكته نيز حائز اهميت است كه براى ريشه كن كردن صفات زشت اخلاقى بايد از تمرين و رياضت استفاده كرد، و در اين طريق پافشارى نمود، خوش خلقى را- هرچند تصنّعى باشد پيشه خود ساخت، تا اين امر به صورت عادت و ملكه در آيد، و همين كه عوامل سوء خلق پيش مى‌آيد، انسان خودش را از آن دور كند و به امورى ديگرى مشغول سازد، به نماز و عبادت و زيارت برخيزد، يا خود را سرگرم ورزش و سرگرمى‌هاى سالم ديگر نمايد.

و نيز همه روز به خود تلقين كند كه من بد اخلاق نيستم و داراى حسن خلقم، اين تلقين تدريجاً اثر مى‌گذارد، و جوانه‌هاى حسن خلق بر شاخسار وجودش نمايان مى‌شود، و آثار سوء خلق برچيده خواهد شد.

گاه مى‌شود كه سوء خلق، بر اثر گرسنگى، تشنگى و يا بيمارى‌هاى جسمانى پيدا مى‌شود در اين گونه موارد بايد به درمان ريشه‌هاى آن پرداخت، و از تماس زياد با مردم خوددارى كرد.

و گاه مى‌شود كه اين رذيله اخلاقى از دوستان و رفيقان بد خلق به انسان منتقل مى‌شود بايد با اين گونه افراد قطع رابطه نمود، و با كسانى رابطه برقرار كرد كه داراى فضيلت حسن اخلاقند.