درد بزرگ مبتلا هستند، غالباً در جامعه منزوى مى‌شوند، و مردم با آنها قطع رابطه مى‌كنند، و اگر به خاطر الزام‌هاى اجتماعى يا پست و مقامشان مجبور به مراوده با آنها باشند، در دل بر آنها نفرين مى‌فرستند، و تا بتوانند از آن‌ها مى‌گريزند.

هرگاه اين بيمارى اخلاقى در عالمان دينى و خادمان مذهب پيدا شود، خطر بسيار بزرگترى به دنبال دارد و آن اين كه سبب بدبينى و سوء ظن مردم به اصل مذهب و فرار آنها از دين خواهد شد. و اين گناهى است بسيار بزرگ كه چيزى نمى‌تواند آن را جبران كند.

به همين دليل در روايات اسلامى شديدترين تعبيرات درباره سوءخلق ديده مى‌شود، تعبيراتى بسيار تكان دهنده و گاه وحشت‌زا، كه گلچينى از آن را در ذيل، از نظر خوانندگان عزيز مى‌گذرانيم:

١- در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه فرمود: «ايَّاكُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَانَّ سُوءَ الْخُلْقِ فِى النَّارِ لا مُحالَةَ؛ از سوء خلق بپرهيزيد كه اين عمل سرانجام در آتش است» (و صاحب خود را نيز به آتش دوزخ گرفتار مى‌كند). [١]

٢- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم كه: سوء خلق گناهى است كه توبه ندارد. و فرمود: «ابى اللَّهُ لِصاحِبِ الخُلْقِ السَّيِّى بِالتَّوْبَةِ؛ خداوند از پذيرش توبه افراد بد اخلاق ابا دارد» عرض كردند: يا رسول الله! چرا و چگونه؟

فرمود: «لِانَّهُ اذا تابَ مِنْ ذَنْبٍ وَقَعَ فى‌ اعْظَمَ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِى تابَ مِنْهُ؛ زيرا هنگامى كه از گناهى توبه كند در گناه بزرگترى واقع مى‌شود». [٢]

ممكن است منظور از اين سخن اين باشد كه افراد بد اخلاق، هنگامى كه در موردى توبه مى‌كنند، در حالى كه بد اخلاقى از وجود آنها ريشه كن نشده، عقده آن را در جاى ديگر و به صورت شديدتر باز مى‌كنند، و به همين دليل هرگز موفق به توبه كامل نمى‌شوند، مگر اين كه اين رذيله اخلاقى را از وجود خود ريشه كن سازند.

٣- حضرت على عليه السلام سوء خلق را بدترين مصيبت شمرده و مى‌فرمايد: «اشَدُّ

[١]. بحارالانوار، جلد ٦٨، صفحه ٣٨٣.

[٢]. بحارالانوار، جلد ٧٠، صفحه ٢٩٩.