اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩١ - اثرات ويرانگر غضب و پيامدهاى آن

محروم خواهى شد و در برابر اشخاص دور و نزديك مهربان باش و سخت گير و عنود نباش». [١]

بى‌شك غضب علاوه بر اين آثار شوم مادى و اجتماعى و اخلاقى آثار سوء معنوى فراوانى نيز دارد به طورى كه از روايات مختلف استفاده مى‌شود كسى كه خشم خود را فرو برد، ثواب شهدا را [٢] دارد و در قيامت همنشين انبياء [٣] و قلب او از نور ايمان پر مى‌شود [٤]

اسباب و انگيزه‌هاى غضب‌

غضب و خشم پديده روحى پيچيده‌اى است كه از عوامل و انگيزه‌هاى مختلف سرچشمه مى‌گيرد و شناخت اين عوامل يكى از مهمترين اسباب تند خويى و غضب است، از جمله عوامل و اسباب زير را مى‌توان نام برد كه هر يك سهم مهمى در بروز اين پديده خطرناك روحى دارد از جمله:

١- قضاوت‌هاى عجولانه: در زندگى فردى و اجتماعى همه روز اخبار ناراحت‌كننده‌اى به انسان مى‌رسد، اگر فوراً به قضاوت بنشيند، آتش خشم در دل او شعله‌ور مى‌شود، و گاه دست به كارهاى زشت و خطرناكى مى‌زند، و چه بسا بعد از تحقيق و تحمل مى‌بيند اصل خبر نادرست يا حداقل ناقص بوده كه اگر تحقيق مى‌كرد، هرگز خشمگين نمى‌شد.

آرى اين قضاوت‌هاى عجولانه است كه در طول تاريخ عامل عصبانيت‌ها و عواقب تلخ و دردناك شده است.

در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم كه مى‌فرمايد: «مِنْ طَبائِعِ الْجُهَّالِ التَّسَرُعُ الَى الْغَضَبِ فِى كُلِ حالٍ؛ از طبيعت جاهلان اين است كه در هر حال به سوى خشم و

[١]. المحجة البيضاء، جلد ٥، صفحه ٢٩٣.

[٢]. جامع احاديث الشيعه، جلد ١٣، صفحه ٤٧٩.

[٣]. همان مدرك.

[٤]. همان، صفحه ٤٧٨.