خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٠٣ - ٦/ ٥ اسلام، نابود كننده سنتهاى جاهلى

١١٨٧. پيامبر صلى الله عليه و آله‌- از سخنرانى پيامبر در روز عرفه-: بدانيد كه هر سنّتى از سنّتهاى جاهلى را زير پا گذاشتم و كنار نهادم. خونخواهى جاهلى نيز كنار نهاده مى‌شود، و به درستى كه اوّل خونى كه كنار مى‌نهم، خون ابن‌ربيعه، پسر حارث است- كه در قبيله بنى‌سعد دوران رضاع را مى‌گذراند و قبيله هذيل او را كشتند- رباى جاهلى، مُلغى است و اوّل ربايى كه لغو مى‌كنم رباى عباس پسر عبدالمطّلب است؛ به درستى كه همه اينها مُلغى هستند.

١١٨٨. ابوعبيد: از كارهاى برجسته يَشْكُر در جاهليت اين است: پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه، سخنرانى كرد و فرمود: «بدانيد كه همه كارهاى افتخارآميز جاهليت را زير پا گذارم، جز آب رسانى به حاجيان و پرده‌دارى كعبه». آنگاه، اسود بن ربيعة بن ابوالاسود بن مالك بن ربيعه بن جميل بن ثعلبة بن عمرو بن عثمان بن حبيب بن يَشكُر به پا خاست و گفت: «اى رسول خدا! به راستى كه پدرم در جاهليت، اموالى را بر در راه ماندگان بخشش مى‌كرد. اگر اين براى من بزرگى است، رهايش كنم و اگر شرافتى نيست، من سزاوارترم كه آن را ادامه دهم؟». رسول خدا فرمود: «اين براى تو افتخارى است؛ پس آن را بپذير».

١١٨٩. على بن ابراهيم: رسول خدا در دهمين سال ورود به مدينه، حجةالوداع [حجّ خداحافظى‌] را بجاى آورد. بخشى از سخنان وى كه در سرزمين منا پس از حمد و سپاس الهى ايراد كرد، چنين بود: «بدانيد كه هر افتخار يا بدعت جاهلى و هر خون و سنّت جاهلى، در زير پاهاى من است. هيچ كس شرافتى بر ديگرى ندارد، جز به تقوا؛ آيا رساندم؟». گفتند: «بلى». فرمود:

«خدايا! گواه باش». سپس فرمود: «بدانيد هر رباى جاهلى، مُلغى است و اوّلين رباى لغو شده، رباى عباس پسر عبدالمطّلب است. آگاه باشيد كه هر خون جاهلى را ملغى‌ كردم و اوّلين خونخواهىِ لغو شده، خون ربيعه است؛ آيا رساندم؟». گفتند: «بلى». فرمود: «بارخدايا! گواه باش».