خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٧٧ - ٥/ ٤ بنيادهاى سنجش خرد

انگشترى‌اش.

٤٧٩. امام على عليه السلام: با شش چيز خرد مردان آزموده شود: همنشينى، رفتار، منصب، كناره‌گيرى از مقام، ثروت و تنگدستى.

٤٨٠. امام على عليه السلام: با شش چيز، عقل آدميان سنجيده شود: بردبارى به هنگام خشم، شكيبايى به هنگام ترس، ميانه‌روى به هنگام ميل و رغبت، تقواى خداوند در همه حالات، نرمخويى با مردم و كم جدال كردن.

٤٨١. امام على عليه السلام: با سه چيز، عقل مردان سنجيده شود: ثروت، مقام و حوادث ناگوار.

٤٨٢. امام على عليه السلام: آدمى در سه جا دگرگون شود: نزديكى به پادشاهان، رسيدن به مقام و منصب و رهيدن از تنگدستى. هركه در اين سه حالت دگرگون نشود، داراى خردى استوار و خُلق و خويى درست است.

٤٨٣. امام على عليه السلام: سه چيز بر خرد صاحبانش دلالت دارد: فرستاده، نوشته و هديه.

٤٨٤. امام على عليه السلام: از نشانه‌هاى خردمند آن است كه در او سه فضيلت باشد: چون از او بپرسند، پاسخ دهد؛ هنگامى‌كه ديگرى از سخن گفتن بازماند، سخن گويد؛ و رأيى را ابراز دارد كه صلاحِ اهلش در آن باشد. پس هر كس كه اين برترى‌هاى سه‌گانه در او نباشد، نادان است.

٤٨٥. امام على عليه السلام: از متانت بسيار و پايدارى نيكو، بر خرد آدمى استدلال شود و از رفتارِ زيبايش بر بزرگوارى اصل و نسبش.

٤٨٦. امام على عليه السلام: هنگام فريب آزمندى و آرزوها، عقل نادانْ فريب خورد و خرد مردانْ سنجيده شود.