خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٣ - ب شناخت خدا

٢٨١. امام على عليه السلام: خرد، وسيله حركت دانش و دانش، وسيله حركت بردبارى است.

٢٨٢. امام على عليه السلام: دانش، نشانه خرد است.

٢٨٣. امام على عليه السلام: دانش بر خرد دلالت دارد. هر آن‌كس كه دانست، خردمند است.

٢٨٤. امام على عليه السلام: با خرد، كُنه حكمت بدست آيد و با حكمت، كُنه خرد.

٢٨٥. امام على عليه السلام: حكمت، بُستان خردمندان و تفريحگاه فاضلان است.

٢٨٦. امام على عليه السلام: آنكه مالك خردِ خويش شود، حكيم است.

٢٨٧. امام صادق عليه السلام: از خردْ زيركى، فهم، حفظ و دانشْ سرچشمه گيرد. با خردْ آدمى به كمال رسد. خرد، راهنماى انسان، بينا كننده و گشاينده كارهاى اوست.

اگر بنيان خرد از روشنى باشد، آدمى دانشمند، حافظ، اهل ذكر، زيرك و فهيم خواهد بود و پاسخ چگونه، چرا و كجا را بداند و خيرخواهان را از دغل‌كاران، بازشناسد. اگر اينها را دانست، مسير حركت و وصل و فصلش را نيز خواهد شناخت و به توحيد خالص رسد، و به طاعت خداوندى اقرار كند.

اگر چنين شد، از دستْ رفته‌ها را جبران كند و بر آينده سوار باشد؛ موقعيت خويش را درك كند و بداند چرا در دنيا زندگى مى‌كند و از كجا آمده و به كجا خواهد رفت و اين همه در پرتو خرد است.

٢٨٨. امام صادق عليه السلام‌- در توصيف سربازان عقل و جهل-: [يكى از سربازان خرد]، حكمت است و ضدّ آن، هوا و ميل نفسانى است.

ر. ك: ص ٦٧ «نياز دانش به خرد»/ ص ١٠٣ «دانش»/ ص ٢٨٩ «دشمنى با دانش و دانشمند».

ب: شناخت خدا

٢٨٩. پيامبر صلى الله عليه و آله: خداوند، خرد را بر سه پاره قسمت كرد. هركه اين سه پاره را دارا باشد، عقلش كامل است و آنكه از آن بى‌بهره باشد، از خرد؛ بى‌بهره است: