خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩١ - ٥/ ٥ ويژگى هاى خردمندان

٥٦٦. امام صادق عليه السلام: خردمند، كسى را سبك مشمارد.

٥٦٧. امام صادق عليه السلام‌- در سخنى منسوب به ايشان در مصباح الشريعة-: خردمند، آنچه را عقلها نپذيرند، بر زبان جارى نكند و خود را در معرض اتّهام قرار ندهد و از مدارا با آنكه گرفتارش شده، فروگذارى نكند.

٥٦٨. امام كاظم عليه السلام‌- به هشام بن حكم-: اى هشام! خردمند، حكمت را با كمىِ دنيا پذير است؛ امّا دنيا را با كمىِ حكمت نمى‌خواهد. از اين رو، تجارتش سودمند است.

اى هشام! خردمندان، زيادتى دنيا را رها كردند، چه رسد به گناهان، با اينكه ترك دنيا مستحب است و ترك گناهان، واجب. اى هشام! خردمند، دروغ نگويد، گرچه ميلش در آن باشد.

اى هشام! خردمند با كسى كه مى‌ترسد او را تكذيب كند، سخن نمى‌گويد، و از كسى كه مى‌ترسد منعش كند، چيزى خواهش ننمايد و آنچه را در توانش نيست، وعده ندهد و چيزى را كه به سبب آرزو كردنش توبيخ شود، آرزو نكند، و بر كارى كه مى‌ترسد به جهت ناتوانى از دست برود، اقدام نكند.

٥٦٩. امام كاظم عليه السلام‌- به هشام بن حكم-: اى هشام! هر چيزى را نشانه‌اى است و نشانه خردمند، انديشه كردن است. براى نادانى تو همين بس كه كارى را كه از آن نهى شدى، انجام دهى.

اى هشام! اگر در دست تو گردويى بود و مردم گفتند كه در دست تو درّى است و تو مى‌دانى گردوست، تو را سودى نبخشد، و اگر در دست تو درّى بود و مردم گفتند گردوست، آسيبى به تو نرسد تا زمانى كه تو مى‌دانى كه درّ است.

اى هشام! خداوند، پيامبران و رسولان را به سوى مردم مبعوث نكرد، مگر بدان جهت كه از خداوند، دركى پيدا كنند. پس بهترين كسانى كه‌