خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٩ - ٥/ ٥ ويژگى هاى خردمندان

٥٥٧. امام على عليه السلام: خستگى دنيا بر خردمند است و نادان، سبكبار است.

٥٥٨. امام على عليه السلام: مردمان سه گروه‌اند، خردمند، نادان و بدكار. آيين خردمند، ديندارى است، و سرشت او بردبارى، و انديشه كردن، طبيعت اوست؛ اگر مورد پرسش واقع شود، پاسخ دهد؛ اگر تكلّم كند، به درستى سخن گويد؛ اگر گوش كند، هشيار باشد؛ اگر سخن گويد، راست گويد؛ اگر كسى به وى اعتماد كند، خواسته‌اش را روا سازد.

نادان اگر به امر نيكويى آگاه شود، غفلت ورزد، و اگر از جايگاه نيكويى فرو آورده شود، فرود آيد، و اگر او را به نادانى وا دارند، نادان شود، و اگر سخن گويند، دروغ گويد. وى، آگاه نيست و اگر او را آگاه سازند، آگاه نشود.

بدكار را اگر امين شمرى، خيانت ورزد، و اگر او را همراهى كنى، رسوايت سازد، و اگر بدو اعتماد ورزى، خيرخواهى‌ات نكند.

٥٥٩. امام حسن عليه السلام: خردمند، كسى را كه از او خيرخواهى كند، فريب ندهد.

٥٦٠. امام حسن عليه السلام: به شما خبر دهم از برادرى كه بزرگترين مردمان در چشم من بود.

اساس آنچه او را در چشم من بزرگ كرده بود، كوچكى دنيا در چشم او بود.

او از سيطره نادانى رهيده بود؛ پس دستش را دراز نمى‌كرد، مگر به سوى منفعت مطمئن.

٥٦١. امام حسين عليه السلام: اگر بر خردمند مصيبتى وارد شود، اندوه را با دورانديشى از ميان بردارد و خرد را به چاره انديشى وا دارد.

٥٦٢. امام صادق عليه السلام: خردمند، بخشاينده است و نادان، فريبكار.

٥٦٣. امام صادق عليه السلام: انسان فهميده و خردمند، دردمند و غمين و شب زنده‌دار است.

٥٦٤. امام صادق عليه السلام: خردمند، از يك سوراخ، دو بار گزيده نشود.

٥٦٥. امام صادق عليه السلام‌- در سخنى منسوب به ايشان در مصباح الشريعة-: خردمند در برابر حق، فروتن است و در سخن، انصاف را رعايت كند و بر باطل، سركش است و با سخن خود، حجّت مى‌آورد؛ دنيا را رها مى‌كند، ولى از دينش دست برنمى‌دارد.