خرد گرايى در قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٥٣ - ز گذاشتن هر چيزى بر جاى خود

ز: گذاشتن هر چيزى بر جاى خود

٣٧٥. امام على عليه السلام: خردمند آن است كه هر چيز را بر جاى خود نهد و نادان، برخلاف اين است.

٣٧٦. نهج البلاغه: به اميرمؤمنان گفته شد كه خردمند را براى ما وصف كن، حضرت فرمود: «خردمند، كسى است كه هر چيز را بر جاى خود نهد». گفته شد:

«نادان را براى ما وصف كن». فرمود: «وصف كردم».

٣٧٧. امام على عليه السلام: خردمند، آن است كه كارهايش را نيكو به انجام رساند و هر كارى را بر جاى خود قرار دهد.

٣٧٨. امام على عليه السلام: بر خردمند روا نيست از حدود بگذرد؛ بلكه بر اوست تا هر چيز را در جاى خود نهد.

فايده:

چنانكه مى‌بينيم، يكى از آثار عقل، «هرچيزى را بر جاى خود نهادن» است. از سوى ديگر، همين مطلب در تعريف عدل نيز بيان شده است.[١] نتيجه‌اى كه از مقايسه اين دو دسته احاديث مى‌توان گرفت، اين است كه از آثار عقل، رعايت عدل است و عاقل، بر طبق عدل عمل مى‌كند. اين نتيجه، در برخى احاديث، مورد تصريح قرار گرفته است.[٢]

[١]. نهج البلاغة، حكمت ٤٣٧:« العدل يضع الامور مواضعها؛ عدالت، هر چيز را بر جاى خود مى‌نهد».

[٢]. محاسن الأعمال، ح ٣٦٨ و ٣٦٩؛ غرر الحكم، ح ٩٤٣٠ و ٦٣٩٢.