نام كامل ابراهيم بن سليمان ، ابو اسحاق ابراهيم بن سليمان بن عبد (/ عبيد) الله بن حيان (/ خالد) نهمى است . [١] ابراهيم بن سليمان ، از شيوخ حديث حميد بن زياد (م ٣١٠ ق) بوده است . اين سلسله سند ، افتادگى دارد و تعيين هويت اسماعيل ذكر شده در سلسله سند ، امكان پذير نيست . اين فرد ، ممكن است اسماعيل بن محمّد بن اسحاق باشد كه نجاشى از وى به عنوان كسى كه راوى كتاب المسائل بوده ، نام مى برد ؛ [٢] امّا مشكل در اين جاست كه وى نمى تواند از علاء بن رزين ، مستقيما نقل حديث كرده باشد . ١٠ . كتاب القضايا من رواية أبي جعفر محمّد (/ أحمد) بن الحسين بن حفص الخثعمي . [٣] نام كامل وى ابو جعفر محمّد بن حسين بن حفص بن عمر اشنانى كوفى (م ٣١٥ يا ٣٢٧ق) است . [٤] اشنانى به واسطه عباد بن يعقوب رواجنى (م ٢٥٠ق) ، حديث نقل كرده است . [٥] رواجنى ، مؤلّف يكى از چند «اصل» معدود موجود از اُصول أربعمئه است . [٦] كتاب القضايا ، گاهى با عنوان كتاب المسائل نيز مورد ارجاع قرار گرفته است . روايت هاى اين كتاب ، برگرفته از القضايا ، نوشته ابو عبد الله محمّد بن قيس بجلى (م ١٥١ق) است . [٧]

[١] در مورد وى ، ر .ك : رجال النجاشي، ص ١٨ ـ ١٩ (ش ٢٠) .[٢] روى عن عم أبيه علي بن جعفر صاحب المسائل (رجال النجاشي ، ش٦٠) .[٣] مكتب ها و فرقه هاى اسلامى، ص ٢٦٥ .[٤] الأنساب سمعاني، ج ١ ، ص ١٧٠؛ رجال الطوسي، ص ٥٠٠ .[٥] در مورد عباد بن يعقوب رواجنى و گرايش مذهبى وى ، ر .ك : الفلك الدوار، ص١٠٣ . حاكم جشمى (م٤٩٤ق) ، وى را در زمره زيديه نام برده است. بنابر نقل متون زيديه ، وى در سلسله روات حديثى قرار دارد كه بر اساس آن على عليه السلام نظر به تحريم متعه داده است .اين مسئله ، يكى از نكات متمايز كننده فقه اماميه با زيديه و اسماعيليه است. همچنين ر.ك: تاريخ الخلفاء الفاطميين بالمغرب، ص٥٣٤ ـ ٥٣٥ .[٦] در اين مورد ، ر .ك : الاُصول الأربعمئة، اتان كلبرگ ، ص ١٠٦ ـ ١٠٩ .[٧] رجال النجاشي، ص ٣٢٣ ، (ش ٨٨١) .