چاپ رسيده است ؛ گرچه اين اثر هم به طور كامل موجود نيست و تنها بخشى از آن بر جا مانده است . [١] بخش هايى از اين اثر ، در اختيار داعى اسماعيلى ، ادريس عماد الدين (م ٨٧٢ ق) بوده است و او در تأليف اثرش عيون الأخبار ، از آن سود جسته است . اين مجموعه ، حاوى استدلال هايى در مورد اثبات امامت على عليه السلام و برخى رويدادهاى آغازين حركت فاطميان در شمال افريقاست . مهم ترين درگيرى اين فقيه اسماعيلى با عالم مالكى ابو عثمان سعيد بن محمّد بن حدّاد (م ٣٠٢ق) بوده است . [٢] گزارش پاسخ هاى ابو عثمان

[١] اين كتاب با عنوان The Advent of The Fatimids، توسط ويلفرد مادلونگ و پاول والكر، به چاپ رسيده است (انتشارات تاوريس، لندن، ٢٠٠٠م). اصل كتاب، در دسترس نيست و تنها منقولاتى از آن، در اثر مهم در باره اسماعيليه، الأزهار، نوشته حسن بن نوح بهروچى (م ٩٣٩ ق) بر جا مانده است. ر.ك: Poonawala, I, K, Biobibligraphy of Ismaili Literature, pp:١٨١-١٨٢. نسخه اى ديگر از اين اثر را آقا بزرگ تهرانى مشاهده نموده است. به دليل خطاى ايوانف كه اثر را تنها مجموعه اى حاوى نكات اخلاقى و نصايح معرّفى نموده، آقابزرگ، مؤلّف را شخص ديگرى و از عالمان امامى معرفى كرده است (ر.ك: الذريعة، ج٢، ص ٣٤٠). كتاب مناظرات، حاوى مجموعه خاطرات داعى اسماعيلى است كه بين سال هاى ٣٣٢ تا ٣٣٦ق، به رشته تحرير درآمده است (در مورد اين كتاب، ر.ك: آيينه پژوهش، ش ٦٤، ص١٠٢ ـ ١٠٣).[٢] در مورد اين فقيه مالكى ، ر.ك: طبقات علماء إفريقية، الخشنى، تحقيق: محمّد زينهم محمّد عزب، القاهرة: مكتبة المدبولي، ١٤١٣ق، ص٢٦ ـ ٢٨ و ٦١ ـ ٧١؛ رياض النفوس، أبوبكر المالكي، بيروت : ١٩٨٣ق، ج٢، ص٧٥ ـ ٩٦؛ معالم الإيمان في معرفة أهل قيروان، ج ٢، ص٢٩٥ ـ ٣١٦؛ تراجم المؤلّفين التونسيين، محمّد محفوظ، بيروت: دار الغرب الإسلامي، ١٩٨٢م، ج٢، ص١٠٥ ـ ١٠٨. غالب اطّلاعات درباره اين فقيه، مبتنى بر نوشته خشنى است، كه او نيز بخشى از ردّيه ابوعثمان ضد ابن هيثم را در اثر خود، نقل كرده است. بخشى از مناظره وى با ابن هيثم در مسئله غدير خم را ابو حيان نقل كرده است (ر.ك: الإمتاع و المؤانسة، ج ٣، ص ١٩٥). در الإمتاع، نام فقيه مالكى به خطا، عثمان بن خالد تصحيح شده است.