است ، در حقيقت ، همان كتاب مسائل علي بن جعفر بن محمّد عريضى است . [١] نجاشى (م ٤٥٠ ق) ، اين اثر را چنين معرفى كرده است : له كتاب في الحلال و الحرام يروى تارة غير مبوّب و تارة مبوّبا. و پس از آن ، سلسله سندهاى روايت هر يك از دو صورت كتاب را ذكر مى كند ؛ [٢] اما در شرح حال اسماعيل بن محمّد بن اسحاق ، اين اثر را به عنوان «المسائل» معرّفى كرده است . [٣] اهمّيت اين كتاب در اين است كه جزء معدود آثار امامى اى است كه سير تدوين متون امامى از مجموعه احاديث فاقد نظم (غير مبوّب) به كتب مدوّن و باب بندى شده (مبوّب) را نشان مى دهد . [٤] احاديث منقول از اين كتاب ، به دو سلسله سند نقل شده اند : الف . الحسين بن عليّ عن أبيه ، عن علي بن جعفر بن محمّد ، عن أخيه موسى الكاظم عليه السلام ، عن أبيه . ب . الحسين بن علي ، عن إبراهيم بن سليمان الهمداني ، [٥] عن إسماعيل ، عن العلا [بن رزين القلاء] ، عن محمّد بن مسلم ، عن أبي جعفر عليه السلام .

[١] رجال النجاشي، ش ٦٠ و ٦٦٢ ؛ شذرات الذهب، ج ٢ ، ص ٢٤ ؛ الذريعة، ج ٢٠ ، ص ٣٦٠ .[٢] رجال ا لنجاشي ، ص ٢٥٢ .[٣] همان ، ص ٢٩ .[٤] در مورد متن چاپ شده ر .ك : مقدمه محقّقانه آقاى سيّد محمد رضا جلالى حسينى در آغاز كتاب المسائل . در مورد متون مبوّب و غير مبوّب قديمى اماميه ر .ك : فصل نامه علوم حديث، ش١٧، ص٧٥ ـ ٧٧ : «الأصول الأربعمئة» .[٥] در يك مورد ، كتاب المسائل مستقيما به وى اسناد داده شده است. به نظر مادلونگ ، محتمل است كه «المسائل» تحريف «المناسك» باشد ؛ اما اگر قرائت المناسك درست باشد، در اين صورت ، موضوع كتاب مى بايد بحث حج باشد نه صلاة.