فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٩ - اصالت كلام شيعه ونظريه احمد امين

مى گويند: آنان در اين نبرد اجتهاد كردند، واز اين طريق مطيع به شمار مى روند.

١٠ـ اماميه مى گويند: رسول گرامى على را براى امامت نصب كرد، بر خلاف معتزله.

١١ـ اماميه معتقد است كه در هر زمانى امام معصومى لازم است كه خدا با آن احتجاج كند، بر خلاف معتزله.

١٢ـ اماميه معتقد است كه امام بايد معصوم از گناه باشد وبر علوم دينى تسلط كامل داشته باشد، بر خلاف معتزله.

ما در اينجا به همين تفاوتهاى دوازده گانه اكتفا كرديم وياد آور مى شويم كه فرق اين دو گروه منحصر به اينها نيست بلكه فرق هاى ديگرى نيز هست. وشيخ محمد جواد مغيه در كتاب: «فصول في الفلسفة الإسلامية» موارد ديگرى را ياد آور شده است.[١] ونيز «هاشم معروف الحسنى»كتابى تحت عنوان «الشيعة بين المعتزلة والأشعرية» نگاشته وتفاوت كتب كلامى شيعه با اين دو مكتب واحياناً تلاقى با يكى از آن دو را ياد آور شده است.

بايد ياد آور شوم اين تهمت كه شيعه اصول كلامى (توحيد وعدل) خود را از معتزله گرفته، اختصاص به ايام ما ندارد، بلكه در عصر شيخ مفيد كه به مذهب اهل بيت در «اصول و فروع»تثبيت بخشيد وفوارق آن را بيان كرد، اين تهمت نيز وجود داشت وشيخ به آن در رساله صاغانيات اشاره كرده است [٢] وعلت اشتباه يكى است وآن اشتراك هر دو مكتب در توحيد وعدل است كه هر دو از على ـ عليه السلام ـ اخذ كرده اند.

آرى در ميان «متكلمان آل نوبخت» كه همگى شيعه بودند تمايلات اعتزالى