فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤ - پيشگفتار

آن جا كه نصوص را با داورى هاى خام تأويل مى كردند و به عبارت ديگر اين نه به خاطر عقل گرايى و خردپرورى آنان بود بلكه به خاطر تندروى آنها در استقبال از خرد بود، و لذا مكتب به همان صورت نابود گشت امّا اساس آن كه همسو قرار گرفتن عقل با نقل، پيوسته در ميان مسلمين باقى بوده و هست.

در اين جزء كه به صورت جلد چهارم از كتاب فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامى تقديم محققان و پژوهشگران تاريخ عقايد و مذاهب مى گردد دو مكتب فكرى و عقلى مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و پيرامون آن دو با استناد به مدارك و مصادر اصلى سخن گفته شده است، اين دو مكتب عبارتند از:

١ـ مكتب ماتريدى كه يك نوع عقل گرائى متوسط ميان مكتب اشعرى و معتزلى است كه در عين استناد به نصوص و روايات از عقل نيز بهره مى گيرد.

٢ـ مكتب معتزله، كه از روز پيدايش، عقل گرايى را شعار مكتب خود قرار داده و به صورت حادّ و تند پيش رفته است.

در اين جا يادآور مى شويم آن مكاتب واپس گرا كه حالت ارتجاع به خود داشتند در جلد پنجم از اين فرهنگ مطرح خواهند شد و اميد است اين خدمت ناچيز مورد پذيرش علاقمندان تاريخ عقايد قرار گيرد.

قم مؤسسه امام صادق (عليه السلام)

جعفر سبحانى

٤/١/٧٣

برابر

١٢ شوال المكرم ١٤١٤